“Savaş bitse bile etkisi bitmeyecek”: Gazze’nin enkazından kanser yayılıyor!

Gazze Şeridi’nde İsrail saldırılarının yol açtığı yıkımın boyutu, savaşın ardından ortaya çıkan çevre felaketiyle daha da ağırlaşıyor

Filistin Çevre Kalitesi Kurumu, bölgedeki enkaz miktarının 61 ila 68 milyon tona ulaştığını, yıkıntıların arasında kanserojen asbest, tehlikeli kimyasal atıklar ve patlamamış mühimmatların bulunduğunu açıkladı. Birleşmiş Milletler raporları da Gazze’nin yalnızca binalarını değil, su kaynaklarını, tarım arazilerini ve ekolojik yaşamını da kaybettiğini ortaya koyuyor.

Filistin Çevre Kalitesi Kurumu, 6 Kasım’da yaptığı açıklamada Gazze Şeridi’ndeki yıkımın korkunç boyutlarına dikkat çekti. Kurumun verilerine göre İsrail saldırıları sonucunda oluşan enkazın toplam ağırlığı 61 ila 68 milyon tona ulaştı. Bu enkazın içerisinde 4 milyon tondan fazla tehlikeli atık, 50 bin tondan fazla kanserojen asbest ve 100 bin tondan fazla patlayıcı madde ve mühimmat kalıntısı bulunduğu bildirildi.

Açıklamada, enkazın yalnızca fiziksel bir yıkıntı olmadığı, Gazze halkının sağlığını ve geleceğini tehdit eden devasa bir çevre felaketine dönüştüğü vurgulandı. Havaya, suya ve toprağa yayılan kirleticilerin etkilerinin yıllarca, hatta nesiller boyunca devam edebileceği uyarısında bulunuldu.

ENKAZIN ALTINDA KANSER TEHLİKESİ: 50 BİN TON ASBEST!

Gazze’deki yıkıntıların en tehlikeli bileşenlerinden biri, uluslararası sağlık kuruluşları tarafından kanserojen olduğu kabul edilen asbest. Geçmişte çatı, yalıtım ve çeşitli yapı malzemelerinde kullanılan bu madde, binaların yıkılması ve enkazların parçalanması sırasında havaya karışabilen mikroskobik lifler yayıyor.

Dünya Sağlık Örgütü, asbestin bütün türlerini kanserojen olarak sınıflandırıyor. Asbeste maruz kalmak akciğer kanseri, akciğer zarı kanseri ve asbestozis gibi ağır hastalıklara yol açabiliyor. Üstelik bu hastalıklar, maruziyetten yıllar sonra ortaya çıkabiliyor.

Gazze’de enkaz kaldırma çalışmalarının uygun koruyucu ekipman ve uzman denetimi olmadan yürütülmesi, bölge halkını uzun vadeli sağlık riskleriyle karşı karşıya bırakabilir. Özellikle çocuklar ve enkazların çevresinde yaşamak zorunda kalan siviller açısından tehlikenin boyutu daha da büyüyor.

SAVAŞ BİTSE BİLE BOMBALAR KATLETMEYE DEVAM EDECEK

Gazze’nin geleceğini tehdit eden bir diğer büyük tehlike ise enkazların altında kalan patlamamış mühimmatlar. Birleşmiş Milletler Mayın Faaliyetleri Birimi’nin (UNMAS) verileri, bölgede patlayıcı mühimmat kaynaklı tehlikenin ne kadar yaygın olduğunu ortaya koyuyor.

Ekim 2023-Mayıs 2026 döneminde 1.019 patlayıcı mühimmatın tespit edildiği, 1.316 kişinin patlayıcı mühimmat kaynaklı olaylarda mağdur olduğu ve bunlardan 247’sinin hayatını kaybettiği bildirildi.

BM değerlendirmelerine göre kullanılan mühimmatların yüzde 10 ila 15’inin patlamadan kalmış olabileceği tahmin ediliyor. Bu durum, Gazze’deki enkaz kaldırma çalışmalarını son derece tehlikeli hale getiriyor. Bir evin yıkıntılarının temizlenmesi veya bir yolun yeniden açılması sırasında dahi patlamamış bir mühimmatla karşılaşılması mümkün.

Dolayısıyla Gazze’de insanlar yalnızca yıkılmış binaların altında değil, savaşın geride bıraktığı patlayıcıların arasında da yaşam mücadelesi vermek zorunda kalıyor.

GAZZE’NİN SUYU, TOPRAĞI VE TARIMI DA YOK EDİLDİ

Filistin Çevre Kalitesi Kurumu, Gazze’deki su ve kanalizasyon altyapısının yüzde 84’ünün tahrip edildiğini, her gün yaklaşık 120 bin metreküp arıtılmamış atık suyun çevreye bırakıldığını bildirdi.

Birleşmiş Milletler Çevre Programı’nın (UNEP) Eylül 2025 tarihli değerlendirmesi de çevresel yıkımın boyutlarını gözler önüne serdi. Rapora göre Gazze’deki ağaçlık tarım alanlarının yüzde 97’si, çalılık alanların yüzde 95’i ve yıllık ekin alanlarının yüzde 82’si kaybedildi.

Tatlı su kaynaklarının kirlenmesi, kanalizasyon sistemlerinin çökmesi ve atık suların çevreye yayılması, bölgedeki salgın hastalık riskini de artırıyor. UNEP’in raporunda akut sulu ishal vakalarının savaş öncesine kıyasla 36 katına, akut sarılık sendromu vakalarının ise 384 katına yükseldiği belirtiliyor.

Bu tablo, Gazze’de yaşananların yalnızca konutların ve altyapının tahrip edilmesinden ibaret olmadığını gösteriyor. Bölgenin kendi gıdasını üretme kapasitesi, doğal yaşam alanları ve temiz su kaynakları da ağır darbe almış durumda.

68 MİLYON TON ENKAZIN TEMİZLENMESİ İÇİN MİLYARLARCA DOLAR GEREKİYOR

Dünya Bankası, Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler tarafından hazırlanan Nisan 2026 tarihli Gazze Hızlı Hasar ve İhtiyaç Değerlendirmesi’nde, enkaz miktarının 68 milyon tonu aştığı belirtildi.

Rapora göre yalnızca enkazın kaldırılması ve yönetilmesi için 1,7 milyar dolardan fazla kaynağa ihtiyaç duyuluyor. Çevrenin rehabilitasyonu, kirlenmiş toprakların temizlenmesi, su kaynaklarının korunması ve ekosistemlerin yeniden oluşturulması için hesaplanan ihtiyaç ise 2,65 milyar dolar.

Gazze’nin genel toparlanma ve yeniden inşa maliyetinin 71,4 milyar dolara ulaşacağı tahmin ediliyor.

Ancak mesele yalnızca milyarlarca dolar harcayarak yeni binalar inşa etmek değil. Enkazın içerisindeki patlayıcıların temizlenmesi, kanserojen maddelerin güvenli biçimde bertaraf edilmesi, kirlenmiş su kaynaklarının iyileştirilmesi ve tarım arazilerinin yeniden kullanılabilir hale getirilmesi gerekiyor.

GAZZE YILLARCA YAŞANAMAZ BİR ÇEVRE FELAKETİYLE KARŞI KARŞIYA

Filistin Çevre Kalitesi Kurumu, İsrail’i Gazze’deki çevresel yıkımdan sorumlu tutarak bölgenin yaşanamaz hale gelme riskiyle karşı karşıya bulunduğunu bildirdi.

Birleşmiş Milletler’in çevresel değerlendirmeleri de Gazze’deki tahribatın savaşın sona ermesiyle ortadan kalkmayacağını ortaya koyuyor. Enkazların temizlenmesi, su kaynaklarının iyileştirilmesi ve ekolojik yaşamın yeniden oluşturulması yıllar sürebilecek bir mücadele gerektiriyor.

Gazze’de bugün milyonlarca ton betonun, demirin ve molozun altında yalnızca yıkılmış evler değil; zehirli maddeler, patlamamış bombalar ve yeniden yaşanabilir bir gelecek kurma umudu da bulunuyor. Savaşın bıraktığı yıkım, silahların susmasının ardından da Filistinlilerin hayatını tehdit etmeye devam edecek.

Kaynak: Mira Haber