Önce dine karıştı, şimdi dile: “Elhamdülillah demeyin, Araplaşmayın!”

İslam’ın birçok öğesini yasaklayan Siyonizm destekçisi Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, bu kez de Müslümanların günlük hayatında kullandığı Arapça dini ifadeleri hedef aldı

“İnşallah”, “Elhamdülillah”, “İftar” ve “Sahur” gibi kelimelerin yerine geleneksel Kazakça ifadelerin kullanılmasını gündeme getiren Tokayev, Arapça kelimelerin kullanımının moda haline geldiğini savundu. 10 Kasım’da Astana’da düzenlenen Uluslararası “Qazaq Tili” Derneği’nin 10. Kurultayı’nda konuşan Tokayev, “Son zamanlarda dinle ilgili eski kelimelerimizin yerine Arapça kelimeleri sıkça kullanmak moda haline geldi. Bunun da gerekliliği konusunda şüpheler var.” ifadelerini kullandı.

Cumhurbaşkanı, “İnşallah” yerine “Quday qalasa” (Tanrı nasip ederse), “Elhamdülillah” yerine “Qudayğa şükir” (Tanrı’ya şükür), “İftar” yerine “Auızaşar”, “Sahur” yerine ise “Säresi” ifadelerinin kullanılabileceğini öne sürdü. Tokayev ayrıca Kazakçanın kendi kelime hazinesinin geliştirilmesi gerektiğini savunarak dil bilimcilerden bu konuda çalışma yapmalarını istedi.

Ancak mesele yalnızca birkaç kelimenin değiştirilmesinden ibaret değil. Zira “İnşallah” ve “Elhamdülillah” gibi ifadeler, Müslümanların yüzyıllardır kullandığı, dini ve kültürel hafızasında derin yer edinmiş kavramlar. Bunları başka dillerdeki karşılıklarıyla açıklamak mümkün olsa da taşıdıkları dini çağrışımları, anlam katmanlarını ve geleneksel kullanım biçimlerini bütünüyle aktarmak mümkün değil.

Özellikle Allah Teala’nın Kur’an’ı binlerce dil arasından Arapça’yı seçerek o dilde indirmesi, Arapça dilini diğer tüm dillerden ayıran bir husus olarak öne çıkıyor. Aynı zamanda Arapça’da, diğer dillerle asla karşılık bulamayacak derecede kelimeler bulunuyor.

Üstelik Tokayev’in açıklamaları, Kazakistan’da din ve kültür alanındaki daha geniş tartışmaların gölgesinde yapılıyor. Ülkede başörtüsü, dini kıyafetler ve İslami görünürlük konularında yaşanan baskılar da hatırlandığında, yönetimin bu kez Müslümanların konuşma dilindeki tercihlerine yönelmesi dikkat çekiyor. 

Rus seviciliğinden kurtulamayanlar Müslümanlara müdahale ediyor

Dahası, Kazakistan’ın tarihsel hafızasında Rus İmparatorluğu ve Sovyet yönetimi dönemlerinin bıraktığı dilsel ve kültürel etkiler hâlâ önemli bir yer tutuyor. Rusçanın ülkedeki güçlü konumu ve günlük yaşamda Kazakça’dan bile daha yaygın olan kullanımı ortadayken, yönetimin Arapça dini kelimelere gösterdiği hassasiyetin Rusça karşısında aynı ölçüde gösterilip gösterilmediği de görmezden gelinen bir konu.

Kazak halkının dilini ve kimliğini korumak gerçekten öncelikse bu hassasiyetin yalnızca Müslümanların dini ifadelerine yöneltilmesi ciddi bir çelişki oluşturuyor. Yine hatırlanacağı üzere Kazakça, Rusya ve diğer eski Sovyet ülkelerinin kullandığı Kiril alfabesini kullanıyor. Yani kendi alfabeleri ve harfleri bile bulunmamakta.

Tokayev’in konuşmasında yalnızca dini kelimeler değil, Kazakçanın genel söz varlığı da gündeme geldi. Cumhurbaşkanı, piyano, balkon, çeşme ve duş gibi kelimelere önerilen bazı yeni Kazakça karşılıkları da sorguladı. Ayrıca 1983’ten bu yana güncellenmeyen yazım kurallarının ve sözlüklerin yenilenmesini, çalışmaların 2027 sonuna kadar tamamlanmasını istedi.

Tartışmaya 13 Kasım’da “Kazakistan Müslümanları Dini İdaresi” de katıldı. Müftülük, günlük konuşmalarda Kazakça karşılıkların kullanılmasını teşvik ederken Kur’an ayetlerinin, namaz dualarının ve zikirlerin Arapça okunmasının dini önemini koruduğunu öne sürdü. Böylece hükümet, bir kez daha göstermelik müftülüklerle kendi ideolojisini empoze etmeye girişti.

Kaynak: Mira Haber