On binlere yardım ulaştırmıştı: “Zekat” vermesi hapse götürdü!

Çin yönetiminin işgal altındaki Doğu Türkistan’da Uygur Müslümanlarına yönelik baskı politikaları, bu kez ihtiyaç sahiplerine yardım eden tanınmış bir iş insanının aldığı ağır hapis cezasıyla yeniden gündeme geldi

Uygur girişimci Elican İsmail, Müslümanların dinî yükümlülüklerinden biri olan zekât kapsamında yaptığı yardımlar ve siyasi tutukluların geride bıraktığı ailelere maddi destek sağlaması nedeniyle 18 yıl hapse mahkûm edildi. Radio Free Asia‘nın (RFA) aktardığı bilgilere göre İsmail, 2017 yılında Doğu Türkistan’ın başkenti Ürümçi’de gözaltına alındı. Bir yıl sonra ise siyasi tutukluların ailelerine bağışta bulunması da suçlamalara dayanak gösterilerek “devleti bölmeye teşvik” suçundan 18 yıl hapis cezasına çarptırıldı.

10 BİNDEN FAZLA İNSANA YARDIM ULAŞTIRDI

2000’li yıllarda Doğu Türkistan’ın tanınan Uygur girişimcileri arasında bulunan Elican İsmail, memleketi Maralbeşi’de kurduğu Sadakat Biyoteknoloji şirketini 2008 yılında Ürümçi’ye taşıdı. İsmail, burada hastanelerde tedavi gören yoksul ve ihtiyaç sahibi insanlara yardım ulaştırmak amacıyla bir araya gelen Uygur iş insanlarıyla ortak faaliyet yürüttü.

Norveç merkezli Uygur Hjelp (Uygur Yardım) kuruluşunun kurucusu Abduveli Ayup’un RFA’ya verdiği bilgilere göre İsmail ve beraberindeki girişimciler, 2014 yılından itibaren 10 binden fazla kişiye nakdî ve ayni yardımda bulundu.

Yardımlar yalnızca ekonomik sıkıntı yaşayan yoksul ailelerle sınırlı kalmadı. Çin rejiminin siyasi gerekçelerle tutukladığı kişilerin eşleri ve çocukları da bu dayanışma faaliyetlerinden yararlandı. RFA’ya konuşan bir polis memuru da İsmail’in destek verdiği aileler arasında siyasi tutukluların yakınlarının bulunduğunu doğruladı.

ÇİN YÖNETİMİ ZEKÂT VE YARDIMLAŞMAYI DA HEDEF ALDI

Olayın en dikkat çekici yönlerinden biri, İsmail’in mahkûmiyetine konu edilen faaliyetlerin İslam dininde önemli bir ibadet olan zekât ve toplumsal yardımlaşmayla doğrudan bağlantılı olması. İslam’da maddi imkânı belirli ölçüde yeterli olan Müslümanların mallarının bir kısmını ihtiyaç sahiplerine vermesini öngören zekât, Doğu Türkistan’da Çin yönetiminin dinî hayata yönelik kısıtlamalarından etkilenen uygulamalardan biri hâline geldi.

Uyghur Hjelp kurucusu Abduveli Ayup, Çin yönetiminin 2016 yılından itibaren zekât faaliyetlerini çok sınırlı istisnalar dışında yasakladığını belirtti. Ayup ayrıca ihtiyaç sahiplerine yardım etmek amacıyla bir araya gelen Uygur iş insanlarının Çin polisi tarafından “etnik ayrılıkçı grup” şeklinde tanımlandığını aktardı.

Böylece yoksullara yardım edilmesi, hastaların desteklenmesi ve siyasi tutukluların geride bıraktığı ailelerin geçimlerine katkı sağlanması gibi toplumsal dayanışma faaliyetleri, Çin makamlarının güvenlik soruşturmalarının kapsamına alındı.

İSMAİL’İN DAVASIYLA BAĞLANTILI 20’DEN FAZLA KİŞİ GÖZALTINA ALINDI

RFA’nın haberinde, Elican İsmail’in davasıyla bağlantılı olarak 20’den fazla kişinin daha gözaltına alındığı bildirildi. Raporun yayımlandığı Ağustos 2024 itibarıyla söz konusu kişilerin hiçbirinin serbest bırakılmadığı kaydedildi.

Maralbeşi’nde görev yapan bir güvenlik yetkilisi, İsmail’e verilen 18 yıllık hapis cezasını, “yasa dışı toplanan paraları dağıtan iş insanlarına öncülük etmesi” iddiasıyla gerekçelendirdi.

İsmail’in Çin’de eğitim gördüğü 1990’ların sonlarında da “etnik ayrılıkçılık” suçlamasıyla karşı karşıya kaldığı belirtildi. Abduveli Ayup, geçmişteki bu suçlamanın yanı sıra İsmail’in 2017 yılında Kazakistan’a gerçekleştirdiği seyahatin de Çin makamlarının kendisine yönelik şüphelerini artırdığını ifade etti.

DOĞU TÜRKİSTAN’DA YARDIMLAŞMA FAALİYETLERİ BİLE GÜVENLİK SORUŞTURMASINA KONU OLUYOR

Elican İsmail’e verilen 18 yıllık hapis cezası, Doğu Türkistan’da Uygur Müslümanlarının yalnızca dinî ibadet ve kimlikleri nedeniyle değil, toplumsal dayanışma faaliyetleri üzerinden de baskıyla karşı karşıya kaldığına ilişkin ciddi bir örnek olarak değerlendiriliyor.

Binlerce ihtiyaç sahibine yardım ulaştıran, hastaların tedavi süreçlerine katkıda bulunan ve siyasi tutukluların geride bıraktığı eşleriyle çocuklarını yalnız bırakmamaya çalışan bir iş insanının faaliyetlerinin ağır suçlamalara dayanak yapılması, Çin rejiminin Uygur toplumunun dinî ve sosyal hayatı üzerindeki zulmünü bir kez daha gözler önüne seriyor.

Kaynak: Mira Haber, Uygur Haber