Fetretten sonra gelen şaheser: Bursa Yeşil Cami ve Yeşil Türbe

Bursa’nın simgesi Yeşil Cami, bir kardeş kavgasının ardından yeniden kurulan birliğin eseridir. Çelebi Sultan Mehmed tarafından yaptırılan cami ve hemen karşısındaki Yeşil Türbe, çini işçiliğiyle Osmanlı sanatının en zarif örnekleri arasında gösterilir.

Fetret Devri’nden sonra

1402’de Ankara Savaşı’nda Yıldırım Bayezid’in Timur’a yenilmesinin ardından Osmanlı, Bayezid’in oğulları arasında on bir yıl süren bir taht kavgasına sürüklendi. Fetret Devri denilen bu dönemde devlet parçalanmanın eşiğine geldi. Kardeşlerine galip gelerek 1413’te birliği yeniden sağlayan Çelebi Mehmed, Osmanlı’nın “ikinci kurucusu” olarak anılır.

Cami ve türbe

Yeşil Cami’nin inşası 1419’da tamamlandı; iç süslemelerinin 1424’te bittiği kitabesinden anlaşılmaktadır. Yapının mimarı ve inşaat sorumlusu Hacı İvaz Paşa’dır. Caminin iç mekânı, mihrabı ve hünkâr mahfili, Tebrizli ustaların elinden çıkan çinilerle kaplıdır. Cephedeki yeşil çinilerinden dolayı “Yeşil” adıyla anılmıştır.

1421’de vefat eden Çelebi Mehmed, caminin karşısındaki tepede bulunan türbesine defnedildi. Dışı da içi de turkuaz çinilerle kaplı Yeşil Türbe, Bursa silüetinin en tanınan yapılarından biridir.

Bugüne bakış: Gelinen nokta ve çıkarılacak ders

Fetret Devri, kardeşlerin birbirine kılıç çektiği, devletin düşman karşısında savunmasız kaldığı bir dönemdi. O dönem sona erdiğinde ortaya Yeşil Cami gibi şaheserler çıktı; birlik, imarı ve medeniyeti getirdi. Bugün İslam dünyası, adeta uzun bir fetret devri yaşıyor: Kardeş ülkeler birbirine düşman, ümmetin kaynakları iç çekişmelerde tükeniyor.

Yüce Allah, “Müminler ancak kardeştir; öyleyse kardeşlerinizin arasını düzeltin” buyurur (Hucurât, 49/10). Yeşil Cami’nin taşlarında okunan ders şudur: Fetret, ancak birliği yeniden kuran bir iradeyle sona erer; ve birlikten sonra gelen her şey, ümmete güzellik ve bereket olarak döner.

Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Yeşil Cami ve Külliyesi” ve “Mehmed I” maddeleri; Ekrem Hakkı Ayverdi, Osmanlı Mi’mârîsinde Çelebi ve II. Sultan Murad Devri. Görsel: Bursa Yeşil Cami (Wikimedia Commons, Haluk Cömertel, CC BY 3.0).