Deyr Yasin’den Gazze’ye 78 yıldır süren acı: Nekbe

15 Mayıs 1948… Siyonist devlet İsrail’in kuruluş ilanından yalnızca bir gün sonra Filistin topraklarında başlayan büyük yıkım, Filistin halkının hafızasına tek bir kelimeyle kazındı: “Nekbe”, yani “Büyük Felaket”

Bugün aradan tam 78 yıl geçti. Ancak Filistinliler için Nekbe yalnızca geçmişte kalmış bir savaş değil; sürgünün, katliamların, yıkılmış köylerin ve kuşaktan kuşağa aktarılan bir yurtsuzluğun adı olmaya devam ediyor. Bugün Gazze’de yaşanan ağır yıkım görüntüleri, birçok Filistinli tarafından “1948’in devamı” olarak görülüyor.

1947’de Birleşmiş Milletler’in Filistin’i bölme planının ardından bölgede çatışmalar hızla tırmandı. Siyonist silahlı gruplar ile Filistinli Araplar arasında başlayan savaş, kısa süre içinde yüz binlerce insanın hayatını altüst etti. Filistin anlatısına göre süreç, organize sürgünler ve sistematik köy boşaltmalarıyla ilerledi.

Nekbe’nin en sembolik kırılma noktalarından biri, 9 Nisan 1948’de Kudüs yakınlarındaki Deyr Yasin köyünde yaşandı. Irgun ve Lehi milislerinin düzenlediği baskında çok sayıda sivil öldürülürken, olayın ardından Filistin köylerinde büyük korku yayıldı. Kadınların, çocukların ve yaşlıların öldürülmesi, bölgede kitlesel kaçış dalgasını hızlandırdı.

Kimi mermilerle, kimi yorgunluktan öldü: “Ölüm yürüyüşü”

Takip eden aylarda Lydda ve Ramle’de on binlerce Filistinli evlerinden çıkarıldı. Kavurucu sıcak altında yapılan uzun yürüyüşlerde çok sayıda insan susuzluk ve yorgunluktan hayatını kaybetti. Filistin tarihinde bu sürgün, “ölüm yürüyüşü” olarak anılmaya başladı.

Tantura, Davayma, Salha ve Hula gibi köylerde yaşanan toplu infazların ise yıllar boyu üstü kapatılmaya çalışıldı. Bugün de aynı çaba, hız kesmeden devam ediyor.

1948 savaşının sonunda yaklaşık 700 binden fazla Filistinli evsiz kaldı. Yüzlerce köy tamamen boşaltıldı; birçoğu da haritadan silindi. Filistinlilerin geride bıraktığı evlerin yerine yeni yerleşimler kuruldu, köy isimleri değiştirildi.

Evlerinden çıkarılan ailelerin büyük kısmı Gazze, Batı Şeria, Lübnan, Suriye ve Ürdün’deki mülteci kamplarına sığındı.

Doğdukları toprakların mültecisi oldular

Bugün milyonlarca Filistinli hâlâ “mülteci” statüsünde yaşıyor. Pek çoğu, dedelerinden kalan paslı ev anahtarlarını saklıyor. O anahtarlar, geri dönüş umudunun sembolü olarak nesilden nesile aktarılıyor.

Nekbe’nin ardından geçen on yıllar boyunca çatışmalar sona ermedi. 1967’de İsrail’in Gazze, Batı Şeria ve Doğu Kudüs’ü işgal etmesiyle yüz binlerce Filistinli bir kez daha yerinden edildi. Filistinliler bu dönemi “Naksa” yani “yeni yıkım” olarak adlandırdı.

Son yıllarda özellikle Gazze’de yaşanan ağır bombardımanlar, kitlesel sivil ölümleri ve yıkım, Nekbe’nin aslında hiç bitmediğinin bir göstergesi. Her yıl farklı bir şekle bürünen soykırım, gerek Batı Şeria, gerek Gazze ve gerekse de yurtdışında uygulanmaya devam ediyor.

Filistinliler için ise tablo değişmedi. 77 yıl önce köylerinden çıkarılan insanların torunları bugün hâlâ mülteci kamplarında yaşam mücadelesi veriyor. Nekbe bu nedenle yalnızca bir tarih değil; hâlâ devam eden uzun bir sürgünün adı olarak anılıyor.

Kaynak: Mira Haber