Çin, insan hakları planı çıkarıyor: Uygur zulmü örtbas mı edilecek?

Çin Devlet Konseyi’nin 11 Haziran 2026’da açıkladığı “2026–2030 Ulusal İnsan Hakları Eylem Planı”, kâğıt üzerinde hak ve özgürlüklerin korunmasını vaat ediyor. Ancak Pekin yönetiminin yıllardır Doğu Türkistan’da uyguladığı politikalar, bu vaatlerle derin bir çelişki oluşturuyor.

Bir yanda insan haklarından söz eden resmî belgeler, diğer yanda milyonlarca Uygur Türkünün maruz kaldığı baskılar bulunuyor. Uluslararası raporlar, bölgede zorla asimilasyon politikalarının uygulandığını, ailelerin parçalandığını, dinî ve kültürel kimliğin sistematik şekilde hedef alındığını ortaya koyuyor. Uygurca eğitimin ortadan kaldırılması, camilerin yıkılması ve çok sayıda kanaat önderinin uzun hapis cezalarına çarptırılması, Pekin’in insan hakları söylemini sorgulatan başlıca örnekler arasında yer alıyor.

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği Ofisi’nin 2022 yılında yayımladığı raporda, Çin’in Doğu Türkistan’daki uygulamalarının insanlığa karşı suç kapsamına girebileceği belirtilmişti. Buna rağmen Pekin yönetimi raporu reddetti ve uluslararası eleştirileri “uydurma” olarak nitelendirdi.

Aradan geçen yıllara rağmen Doğu Türkistan meselesi uluslararası gündemde hak ettiği karşılığı bulabilmiş değil. Dünyanın birçok ülkesi ve uluslararası kuruluşu açıklamalar yapmakla yetinirken, Uygurların karşı karşıya olduğu zulüm devam ediyor. Bu durum, insan hakları konusunda sıkça dile getirilen evrensel değerlerin ne ölçüde uygulandığına dair ciddi soruları beraberinde getiriyor.

Çin’in yeni insan hakları planı, ancak Doğu Türkistan’daki uygulamalarla yüzleşildiği ve somut değişiklikler gerçekleştirildiği takdirde inandırıcı olabilir. Aksi halde yayımlanan belgeler, sahadaki gerçeklerle örtüşmeyen siyasi metinler olarak kalmaya devam edecektir.

Kaynak: Mira Haber