Tarihte 582 yıl önce bugün: Bozulan yeminin bedeli Varna Savaşı

10 Kasım 1444’te Karadeniz kıyısındaki Varna’da Sultan II. Murad komutasındaki Osmanlı ordusu, Macar Kralı Vladislav ile Erdel voyvodası Hunyadi Yanoş’un yönettiği Haçlı ordusunu ağır bir yenilgiye uğrattı. Varna, bozulan bir yeminin hesabının sorulduğu savaş olarak tarihe geçti.

Bozulan barış

1444 yazında Osmanlı ile Macaristan arasında on yıllık bir barış antlaşması imzalandı. Macar kralı, bu antlaşmaya İncil üzerine yemin etmişti. Barışın ardından II. Murad, tahtı henüz on iki yaşındaki oğlu Mehmed’e bırakarak Manisa’ya çekildi. Osmanlı tahtında bir çocuğun oturduğunu gören Papalık temsilcisi Kardinal Cesarini, Hristiyanlara verilen yeminin Müslümanlara karşı bağlayıcı olmadığını ileri sürerek kralı yemininden vazgeçirdi ve yeni bir Haçlı seferi başladı.

Varna

Haçlı ordusunun Osmanlı topraklarına girmesi üzerine II. Murad, oğlunun ve devlet adamlarının çağrısıyla yeniden ordunun başına geçti. Kaynaklarda, savaş sırasında bozulan antlaşma metnini bir mızrağın ucuna taktırdığı rivayet edilir. Çetin geçen savaşta Kral Vladislav öldürüldü, Haçlı ordusu dağıldı. Bu zafer, Balkanlar’daki Osmanlı varlığını sağlamlaştırdı ve dokuz yıl sonraki İstanbul fethinin yolunu açtı.

Bugüne bakış: Gelinen nokta ve çıkarılacak ders

Varna’da, Müslümanlara verilen sözün bağlayıcı olmadığını söyleyen bir anlayışla karşılaşılmıştı. Aynı anlayış bugün de değişmedi: Gazze’de imzalanan ateşkesler her seferinde bozuluyor, Filistinlilere verilen sözler kâğıt üzerinde kalıyor, uluslararası kararlar Müslümanlar söz konusu olduğunda uygulanmıyor. Buna rağmen pek çok Müslüman yönetim, hâlâ bu vaatlere güvenerek ümmetin kaderini masa başına bırakıyor.

Yüce Allah, ahdini bozanlara karşı şöyle buyurur: “Eğer ahitlerinden sonra yeminlerini bozar ve dininize saldırırlarsa, küfrün önderleriyle savaşın” (Tevbe, 9/12). Müslümanlara ise “Verdiğiniz sözü yerine getirin; çünkü verilen söz, sorumluluğu gerektirir” (İsrâ, 17/34) diye emreder. Varna’nın dersi şudur: Müslüman sözüne sadık kalır, ama sözünü bozanın vaatlerine de kanmaz; gücünü ve uyanıklığını hiçbir antlaşmaya terk etmez.

Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Varna Savaşı” ve “Murad II” maddeleri; Halil İnalcık, Fatih Devri Üzerinde Tetkikler ve Vesikalar. Görsel: Varna Savaşı, Stanisław Chlebowski tablosu, 19. yüzyıl (Wikimedia Commons, kamu malı).