Tarihte 114 yıl önce bugün: Selanik tek kurşun atılmadan teslim edildi

8 Kasım 1912’de, Balkan Savaşı’nın ilk haftalarında Osmanlı’nın en önemli şehirlerinden Selanik, tek kurşun atılmadan Yunan ordusuna teslim edildi. Beş asra yakın bir süre Osmanlı yönetiminde kalan şehir, bir anlaşma metniyle elden çıktı.

Teslim

Selanik’teki Osmanlı kuvvetlerinin komutanı Hasan Tahsin Paşa, şehrin savunulamayacağı gerekçesiyle Yunan veliahdı Konstantin ile teslim anlaşması imzaladı. Şehirdeki on binlerce Osmanlı askeri esir düştü. Bulgar birlikleri ise şehre bir gün geç yetiştikleri için Yunanlılarla çekişmeye girdi; bu gerginlik, kısa süre sonra II. Balkan Savaşı’nın sebeplerinden biri olacaktı. Hasan Tahsin Paşa, daha sonra divan-ı harpte gıyabında yargılanarak mahkûm edildi.

Selanik’in önemi

Selanik, Rumeli’nin ticaret ve liman merkeziydi. Pek çok Müslüman ailenin, âlimin ve devlet adamının yetiştiği bu şehir, aynı zamanda tahttan indirilen Sultan II. Abdülhamid’in 1909’dan itibaren tutulduğu yerdi. Sultan, şehir düşmeden kısa süre önce İstanbul’a getirildi. Selanik’in kaybıyla birlikte buradaki Müslüman halkın büyük kısmı yurdunu terk etmek zorunda kaldı.

Bugüne bakış: Gelinen nokta ve çıkarılacak ders

Selanik, düşman gücünden çok iradenin çöküşüyle kaybedildi. Bugün de İslam dünyasında nice belde, savaşla değil; teslimiyetle, sessizlikle ve “ne yapabiliriz ki” çaresizliğiyle elden çıkıyor. Mescid-i Aksâ’nın çevresindeki toprakların her gün biraz daha işgal edilmesine, Müslüman yönetimlerin çoğu yalnızca seyirci kalıyor.

Yüce Allah şöyle buyurur: “Gevşemeyin, üzülmeyin; eğer inanıyorsanız üstün olan sizsiniz” (Âl-i İmrân, 3/139). Selanik’in dersi şudur: Kaleler dışarıdan değil, önce içeriden düşer. Bir beldeyi korumanın ilk şartı, onu korumaya değer görmek ve teslim olmamaya karar vermektir.

Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Selanik” ve “Balkan Savaşları” maddeleri; Türk Tarih Kurumu, Balkan Harbi yayınları. Görsel: Selanik’in teslimini gösteren K. Haupt litografisi, 1912 (Wikimedia Commons, kamu malı).