Tarihte 108 yıl önce bugün: I. Dünya Savaşı sona erdi

11 Kasım 1918 sabahı Fransa’nın Compiègne ormanında bir tren vagonunda imzalanan ateşkesle I. Dünya Savaşı fiilen sona erdi. Avrupa için savaş bitmişti; ancak İslam dünyası için asıl yıkım bu tarihten sonra başlayacaktı.

Savaşın bilançosu

Dört yıl süren savaşta milyonlarca insan hayatını kaybetti. Osmanlı Devleti, bu savaşa 1914’te girmiş; Çanakkale’den Kafkasya’ya, Irak’tan Filistin’e ve Hicaz’a kadar pek çok cephede savaşmıştı. Osmanlı, Almanya’nın ateşkesinden on iki gün önce, 30 Ekim 1918’de Mondros Mütarekesi’ni imzalayarak savaştan çekilmişti.

Ümmetin içinden vurulan darbe

Savaşın en acı sayfalarından biri, 1916’da Mekke Emiri Şerif Hüseyin’in İngilizlerle anlaşarak Osmanlı’ya karşı başlattığı isyandı. İngilizler, isyana karşılık bir Arap krallığı vaat etmişti; aynı günlerde ise bölgeyi Fransa ile gizlice paylaşıyorlardı. Bu dönemde Medine’yi savunan Fahreddin Paşa, ateşkesten sonra bile şehri teslim etmeyi reddederek Ocak 1919’a kadar direndi.

Savaştan sonraki “barış”

Ateşkesin ardından toplanan Paris Barış Konferansı’nda galip devletler, Osmanlı’nın Arap topraklarını manda adı altında aralarında bölüştü. Irak, Ürdün ve Filistin İngiltere’ye; Suriye ve Lübnan Fransa’ya bırakıldı. Bugünkü Ortadoğu haritası, bu masada çizildi.

Bugüne bakış: Gelinen nokta ve çıkarılacak ders

I. Dünya Savaşı, ümmetin kendi içindeki bölünmenin düşman tarafından nasıl kullanılabileceğinin acı bir örneğiydi. Müslümanların bir kısmı, başka Müslümanlara karşı yabancı güçlerle aynı safta savaştı; karşılığında vaat edilen bağımsızlık yerine işgal ve sömürge geldi. Bugün de İslam dünyasındaki pek çok çatışma, aynı oyunun yeni perdeleri gibi.

Yüce Allah şöyle buyurur: “Ey iman edenler! Müminleri bırakıp da kâfirleri dost edinmeyin” (Nisâ, 4/144). 11 Kasım’ın dersi şudur: Bir Müslüman topluluğun, kardeşine karşı yabancıdan aldığı her vaat, sonunda her ikisinin de esaretiyle sonuçlanır.

Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Birinci Dünya Savaşı”, “Hüseyin b. Ali” ve “Fahreddin Paşa” maddeleri. Görsel: Compiègne ormanında ateşkes görüşmelerine gelen İtilaf heyeti, 1918 (Wikimedia Commons, ABD Ulusal Arşivi, kamu malı).