Tarihte 103 yıl önce bugün: Ankara başkent oldu

13 Ekim 1923’te Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin kabul ettiği kanunla Ankara, yeni devletin başkenti oldu. Böylece yaklaşık beş asırlık Osmanlı başkenti ve hilafet merkezi İstanbul, siyasi merkez olma vasfını yitirdi.

Ankara neden seçildi?

Ankara, Millî Mücadele boyunca harekâtın merkeziydi. 23 Nisan 1920’de Büyük Millet Meclisi burada açılmış, savaş buradan yönetilmişti. Anadolu’nun ortasında olması savunma açısından güvenli görülüyordu. İşgal yıllarının izlerini taşıyan İstanbul ise yeni yönetim için hem askerî hem siyasi açıdan riskli kabul edildi.

Başkentin değişmesinin anlamı

Başkent kararından yaklaşık beş ay sonra, 3 Mart 1924’te hilafet kaldırıldı ve Osmanlı hanedanı yurt dışına çıkarıldı. Başkentin İstanbul’dan Ankara’ya taşınması, bu büyük değişimin ilk adımlarından biri olarak tarihe geçti.

Bugüne bakış: Gelinen nokta ve çıkarılacak ders

Hilafetin kaldırılmasıyla birlikte ümmet, asırlar boyunca etrafında toplandığı siyasi merkezini kaybetti. O günden bu yana İslam dünyası elliden fazla devlete bölünmüş durumda; ortak bir sesi, ortak bir savunması, ortak bir duruşu yok. Filistin’den Doğu Türkistan’a kadar Müslümanların uğradığı zulme karşı tek bir ağızdan konuşabilecek bir merci bulunmuyor.

Yüce Allah, “Hep birlikte Allah’ın ipine sımsıkı sarılın ve parçalanmayın” buyurur (Âl-i İmrân, 3/103). Başkentlerin değişmesi tarihin olağan bir parçasıdır; asıl kayıp, ümmetin birlik bilincidir. Bugün yapılması gereken, bu bilinci yeniden ayağa kaldırmak ve Müslümanları birbirine bağlayan bağları güçlendirmektir.

Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Ankara” ve “Hilâfet” maddeleri; TBMM Zabıt Cerideleri, 13 Ekim 1923 oturumu. Görsel: Birinci Meclis binası, 1920’ler (Wikimedia Commons, Library of Congress, kısıtlamasız).