Bursa’nın fethi: Osmanlı’nın ilk başkenti nasıl alındı?

Bursa’yı Osmanlı’nın ilk başkenti yapan fetih, 6 Nisan 1326’da gerçekleşti. Yıllar süren kuşatmanın ardından şehir, Orhan Gazi’ye teslim oldu. Bu fetihle küçük bir uç beyliği, şehirleri olan ve devletleşen bir güce dönüştü.

Uzun kuşatma

Bursa’nın kuşatması Osman Gazi döneminde başladı. Surlarla çevrili ve Uludağ’ın eteğinde iyi korunan şehir, doğrudan saldırıyla alınamadı. Bunun yerine çevresine kaleler kurularak şehrin dış dünyayla bağlantısı kesildi. Uzun süren abluka sonunda Bizans tekfuru şehri teslim etmek zorunda kaldı.

Osman Gazi’nin vasiyeti

Fethin haberi, hasta yatağındaki Osman Gazi’ye ulaştı. Osman Gazi aynı yıl vefat etti ve vasiyeti üzerine Bursa’ya, bugün Tophane’de bulunan türbesine defnedildi. Orhan Gazi de daha sonra babasının yanına defnedilecekti.

Başkentin inşası

Orhan Gazi, Bursa’yı yalnızca fethetmedi, imar etti. Hanlar, hamam, imaret ve medreseden oluşan Orhan Gazi Külliyesi ile bugünkü tarihî çarşının temeli atıldı. Bursa, kısa sürede ticaretin ve ilmin merkezi oldu; sonraki padişahların her biri şehre kendi külliyesini kazandırdı.

Bugüne bakış: Gelinen nokta ve çıkarılacak ders

Osmanlı’nın fethettiği şehirlerde ilk işi cami, medrese, imaret ve çarşı kurmaktı. Fetih bir yıkım değil, bir imar ve adalet hareketiydi; fethedilen halka gösterilen hoşgörü, insanların gönlünü de kazandırıyordu. Bugün ise İslam şehirleri ya bombalarla yıkılıyor ya da kendi kimliğini kaybetmiş, ruhsuz yapı yığınlarına dönüşüyor.

Bursa’nın fethi bize, kalıcı olanın kılıçla alınan toprak değil, adaletle kazanılan gönül ve vakıfla ayakta tutulan şehir olduğunu hatırlatır. Yıkılan Gazze’yi, Halep’i, Musul’u yeniden ayağa kaldırmak, bu imar anlayışını yeniden kazanmakla mümkün olacaktır.

Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Bursa” ve “Orhan Gazi” maddeleri; Halil İnalcık, Osmanlı İmparatorluğu Klasik Çağ. Görsel: Bursa Orhan Gazi Camii (Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0).