Sahel’de El-Kaide ve IŞİD arasında hâkimiyet savaşı: Yüzlerce kişinin öldüğü çatışmalar bölgeye yayılıyor!
El Kaide bağlantılı JNIM ile IŞİD'ın Sahel kolu ISSP arasında, Mali ve Burkina Faso genelinde son dönemlerde çatışmalar şiddetlendi https://t.co/vrIfNzyO3B
— Mira Haber (@Mira_Haber) November 19, 2026
Afrika’nın Sahel bölgesinde El-Kaide ve IŞİD bağlantılı gruplar arasındaki uzun süredir devam eden güç mücadelesi, giderek daha kanlı bir boyuta ulaşıyor. Burkina Faso ve Mali başta olmak üzere Batı Afrika’da nüfuz alanlarını genişletmeye çalışan iki örgütün yerel kolları, artık yalnızca bölgedeki hükümet güçleriyle değil, birbirleriyle de doğrudan ve şiddetli çatışmalara giriyor.
El-Kaide bağlantılı Cemaat Nusret el-İslam vel-Müslimin (JNIM) ile IŞİD’ın Sahel kolu (ISSP) arasındaki mücadele, özellikle Burkina Faso’nun kuzeyinde yaşanan büyük çaplı çatışmalarla yeni bir aşamaya taşındı. Eylül ayında Kacham, Ekim ayında ise Gonadaouri çevresinde meydana gelen çatışmaların, iki örgüt arasındaki rekabetin ulaştığı boyutu gözler önüne serdiği bildiriliyor.

ISSP tarafından yayımlanan açıklamalarda, Eylül ayındaki çatışmalarda yaklaşık 200 JNIM mensubunun öldürüldüğü, çatışmaların ardından 30 kişinin daha infaz edildiği ileri sürüldü. Ekim ayındaki çatışmaların ardından ise IŞİD tarafı, öldürüldüğünü iddia ettiği JNIM mensuplarının sayısını 400’e çıkardı. Örgüt ayrıca 120 kişinin cesedini gösterdiğini öne sürdüğü görüntüler yayımladı.
Ancak söz konusu kayıp rakamlarının bağımsız kaynaklar tarafından doğrulanmadığına dikkat çekiliyor. IŞİD’ın geçmişte de savaş alanındaki kayıplara ilişkin rakamları abartılı biçimde duyurduğu biliniyor. Buna rağmen çatışmaların büyüklüğü ve tarafların karşılıklı saldırıları, Sahel’deki güç mücadelesinin giderek daha sert bir hâl aldığını ortaya koyuyor.
İki örgüt arasındaki düşmanlığın geçmişi 2019 yılına kadar uzanıyor. Sahel bölgesinde daha önce aynı çatışma ortamında faaliyet gösteren farklı cihadçı gruplar arasındaki iş birliğinin bozulmasıyla başlayan ayrışma, zaman içerisinde geniş çaplı bir hâkimiyet mücadelesine dönüştü.
Başlangıçta sınırlı karşılaşmalar şeklinde yaşanan çatışmalar, özellikle Mali ve Burkina Faso’da giderek yoğunlaştı. Her iki örgüt de diğerinin faaliyet gösterdiği bölgelerde nüfuz kurmaya, yerel halk üzerinde otorite sağlamaya ve yeni savaşçılar kazanmaya çalıştı.
Silahlı Çatışmaların Konumu ve Olay Verileri (ACLED) tarafından derlenen verilere göre, 2019 yılının ortalarından Eylül 2026’ya kadar JNIM ile IŞİD’ın Sahel kolu arasında yaklaşık 320 silahlı çatışma yaşandı. Bu karşılaşmalarda 2 bin 200’den fazla savaşçının hayatını kaybettiği kaydedildi.
ACLED’in değerlendirmesine göre, iki örgüt arasındaki mücadelede genel stratejik üstünlük büyük ölçüde JNIM tarafında bulunuyor. JNIM, Mali ve Burkina Faso’daki geniş alanlarda varlığını güçlendirirken IŞİD’ın Sahel kolu ise bazı önemli karşılaşmalarda taktiksel başarılar elde ederek rakibini zayıflatmaya çalışıyor.
İki grup arasındaki çatışmaların temelinde yalnızca ideolojik ayrılıklar bulunmuyor. Asıl mücadele alanlarından biri, stratejik bölgelerin ve ekonomik kaynakların kontrolü.
Özellikle Mali, Burkina Faso ve Nijer’in kesiştiği sınır bölgeleri, her iki örgüt açısından büyük önem taşıyor. Bu bölgeler üzerinden geçen ticaret yolları, hayvancılık faaliyetleri ve küçük ölçekli madencilik faaliyetleri, örgütlerin ekonomik kaynak elde edebildiği alanlar arasında yer alıyor.
Bunun yanı sıra yerel halktan vergi toplanması, yeni savaşçıların örgütlere katılması ve köyler üzerinde otorite kurulması da rekabetin önemli unsurları arasında bulunuyor.
Uzmanlara göre JNIM, devlet otoritesinin zayıfladığı bölgelerde yerel ilişkiler kurarak ve uzun vadeli nüfuz alanları oluşturarak ilerlemeye çalışırken IŞİD’ın Sahel kolu, rakibinin kontrolündeki bölgeleri hedef alarak kendi hareket alanını genişletmeyi amaçlıyor.
İki örgüt arasındaki mücadele artık yalnızca Mali ve Burkina Faso ile sınırlı değil. 2026 yılında yaşanan gelişmeler, çatışmaların yeni ülkelere taşındığını gösteriyor.
Nisan 2026’da IŞİD’ın Sahel kolu ile JNIM arasında Nijer’in batısındaki Tillaberi bölgesinde doğrudan çatışmalar yaşandı. IŞİD tarafı, 2 Nisan’daki saldırıda 35 JNIM mensubunun öldürüldüğünü ve silahlarla motosikletlerin ele geçirildiğini ileri sürdü. Bu gelişme, iki örgütün Nijer topraklarında da karşı karşıya gelmesi bakımından önemli bir dönüm noktası olarak değerlendirildi.
Aynı dönemde JNIM’in Nijerya’nın Kebbi eyaletinde gerçekleştirdiğini duyurduğu saldırılar da örgütün Sahel’in güneyine doğru genişleyen faaliyetlerini yeniden gündeme getirdi.
Benin ve Togo’nun kuzey kesimleri, JNIM’in son yıllarda faaliyetlerini artırdığı bölgeler arasında bulunuyor. IŞİD’ın Sahel kolunun ise Nijer-Nijerya-Benin sınır hattında etkisini genişletmeye çalıştığı belirtiliyor.
Gana ve Fildişi Sahili de Sahel’den güneye doğru ilerleyen silahlı yapılanmaların oluşturduğu risk nedeniyle yakından takip edilen ülkeler arasında. ACLED’in bölgesel analizleri, Sahel’deki çatışma dinamiklerinin artık Batı Afrika’nın kıyı kuşağındaki dengelerini de etkilediğini ortaya koyuyor.
Burkina Faso ve Mali’de yaşanan son çatışmalar, bölgedeki üstünlüğü yalnızca devlet güçleriyle silahlı örgütler arasındaki mücadeleden ibaret olmadığını gösteriyor. Bir tarafta devlet otoritesini yeniden tesis etmeye çalışan yönetimler, diğer tarafta ise kendi nüfuz alanlarını genişletmeye çalışan silahlı yapılanmalar bulunuyor. Üstelik bu yapılanmalar artık birbirlerinin en önemli rakipleri hâline gelmiş durumda.
Uzmanların değerlendirmelerine göre JNIM ve IŞİD arasındaki rekabetin kısa vadede sona ermesi beklenmiyor. Aksine, tarafların birbirlerinin ilerlemesini engellemek ve kontrol ettikleri bölgeleri korumak için daha fazla saldırı düzenlemesi ihtimali bulunuyor.
Sahel’de yaşananlar, iki örgütün yalnızca birbirleriyle mücadele ettiği bir çatışma olmaktan çıkarak Batı Afrika’nın geniş bir bölümünü etkileyebilecek bölgesel bir güç savaşına dönüştüğünü gösteriyor. Bu mücadelenin önümüzdeki dönemde Nijer, Nijerya, Benin ve Togo başta olmak üzere daha geniş bir coğrafyada yeni çatışmalara yol açıp açmayacağı ise bölgenin en önemli başlıklarından biri olmaya devam ediyor.
Kaynak: Mira Haber




Yorum yaz