Tarihte 81 yıl önce bugün: Birleşmiş Milletler kuruldu

24 Ekim 1945’te Birleşmiş Milletler Antlaşması yürürlüğe girdi ve örgüt resmen kuruldu. II. Dünya Savaşı’nın yıkımının ardından “gelecek nesilleri savaş belasından korumak” amacıyla kurulan BM, 81 yıl sonra bu vaadi ne kadar yerine getirebildiği sorusuyla karşı karşıya.

Kuruluş ve yapı

BM Antlaşması, Haziran 1945’te San Francisco’da imzalandı; gerekli onayların tamamlanmasıyla 24 Ekim’de yürürlüğe girdi. Örgütün en güçlü organı olan Güvenlik Konseyi’nde ABD, İngiltere, Fransa, Sovyetler Birliği (bugün Rusya) ve Çin daimî üye oldu ve veto hakkı elde etti. Böylece savaşın galipleri, dünyanın kaderini belirleyen kararlarda son sözü kendilerinde tuttu.

Filistin karnesi

BM’nin kuruluşundan sadece iki yıl sonra, 29 Kasım 1947’de Genel Kurul’un 181 sayılı kararıyla Filistin toprakları taksim edildi; halkın iradesi sorulmadı. 1967 savaşının ardından alınan ve işgal edilen topraklardan çekilmeyi isteyen 242 sayılı karar ise bugüne kadar uygulanmadı. İsrail aleyhine hazırlanan pek çok karar tasarısı, Güvenlik Konseyi’nde ABD vetosuyla düştü.

Bugüne bakış: Gelinen nokta ve çıkarılacak ders

Gazze’de on binlerce sivilin öldürüldüğü, hastanelerin ve okulların yerle bir edildiği bir dönemde BM’nin bir ateşkesi bile hayata geçirememesi, örgütün kimin için çalıştığını açıkça gösterdi. İki milyara yaklaşan Müslüman nüfusa rağmen İslam dünyasının Güvenlik Konseyi’nde tek bir daimî sandalyesi yok; ümmetin kaderi, onu temsil etmeyen beş başkentin masasında belirleniyor.

Yüce Allah, “Gevşemeyin, üzülmeyin; eğer gerçekten inanıyorsanız üstün olan sizsiniz” buyurur (Âl-i İmrân, 3/139). BM’nin 81 yıllık karnesinin Müslümanlara dersi şudur: Adaleti, zalimlerin kurduğu ve yönettiği masalarda aramak boşunadır. Ümmet, kendi haklarını savunabilecek birliği ve gücü inşa etmedikçe, başkalarının kararlarının nesnesi olmaya devam edecektir.

Kaynaklar: Birleşmiş Milletler Antlaşması (1945); BM Genel Kurulu 181 (1947) ve Güvenlik Konseyi 242 (1967) sayılı kararları; TDV İslâm Ansiklopedisi, “Filistin” maddesi. Görsel: New York’taki BM Güvenlik Konseyi salonu (Wikimedia Commons, Jdforrester, CC BY 4.0).