Mira Haber – Ortadoğu Bağımsız Muhabir Ajansı Tarafsız değiliz. Ancak Mirahaber'de sadece gerçekleri okursunuz.
Alman spor giyim devi Adidas, ampute bireylerin yalnızca ihtiyaç duydukları tek ayakkabıyı satın alabilmesini sağlayan “Single Shoe Service” uygulamasının İsrail’deki tanıtımında tartışmaların odağına oturdu.
Şirketin İsrail’deki kampanyasında, 2021 yılında İşgal ordusunda görev yaptığı sırada bacağını kaybeden eski asker ve atlet Shalev Biton da yer aldı.
Adidas’ın uygulaması, tek ayağını kullanabilen veya alt ekstremite farklılığı bulunan kişilerin çift yerine yalnızca ihtiyaç duydukları ayakkabıyı, işgalci İsrail’de çift fiyatının yaklaşık yüzde 50’sine satın alabilmesini öngörüyor. Uygulama ilk olarak Avrupa’da 2026’nın başında başlatıldı ve daha sonra Orta Doğu pazarlarına genişletildi. İsrail’deki reklamlar ise Biton’un da aralarında bulunduğu 11 engelli işgalci sporcuyla hazırlandı.
Ancak kampanya, Gazze’de İsrail katliamları nedeniyle binlerce insanın uzuvlarını kaybettiği bir dönemde, İsrail ordusunda görev yapmış bir askerin ampute bireylere yönelik bir hizmetin reklam yüzlerinden biri olarak seçilmesi nedeniyle büyük tepki çekti.
Dünya Sağlık Örgütü’ne göre Ekim 2023’ten bu yana Gazze’de 5 binden fazla travmatik uzuv amputasyonu gerçekleştiği tahmin ediliyor. Bu nedenle Adidas’ın İsrail’deki reklam tercihi, sosyal medyada ve boykot aktivistleri arasında ciddi tepkiye neden oldu.
Adidas’ın İsrail’le ilişkileri yeni değil
Adidas’ın İsrail’le ticari ve sportif ilişkileri ise bugünden ibaret değil.
Şirket, yıllarca İsrail Futbol Federasyonu’nun (IFA) sponsorluğunu yürüttü. IFA bünyesinde Batı Şeria’daki İsrail yerleşimlerinde faaliyet gösteren futbol kulüplerinin bulunması, geçmişte Adidas’a yönelik ciddi eleştirilere yol açtı. Filistinli futbol kulüpleri 2018’de Adidas’a açık mektup göndererek şirketten IFA sponsorluğunu sona erdirmesini istemişti. Adidas aynı yıl sponsorluğunu sonlandırdı.
Fakat İsrail pazarındaki ticari bağlar sona ermiş değil.
Adidas’ın İsrailli tekstil şirketi Delta Galil ile 2021’de imzaladığı küresel lisans anlaşması kapsamında şirket, Adidas markalı erkek ve kadın iç giyim ürünlerini tasarlama, üretme ve dağıtma hakkını elde etti. Koleksiyonlar 2022’de piyasaya çıktı.
Dahası, Adidas’ın İsrail spor dünyasıyla güncel ticari ilişkileri de devam ediyor. Maccabi Tel Aviv, 2026/27 sezonunda Adidas ortaklığını sürdürüyor ve kulübün resmi mağazasında Adidas markalı yeni sezon ürünleri satışta.
Peres Center’a 700 bin euroluk destek
Adidas Foundation’ın İsrail’deki Peres Center for Peace and Innovation ile de finansal ilişkisi bulunuyor.
Vakıf kayıtlarında Peres Center, Adidas Foundation’ın “United by Sport” programındaki proje ortaklarından biri olarak yer alıyor. Şirketin vakfı tarafından merkeze üç yıllık dönem için 700 bin euro tutarında proje desteği sağlandığı daha önce de raporlandı.
Bu destek Adidas tarafından spor yoluyla barış ve ayrımcılıkla mücadele kapsamında sunuluyor. Ancak işgalci İsrail’in Gazze’deki katliamların yol açtığı ağır insani tablo karşısında şirketin İsrail’deki kurumsal ve ticari ilişkilerini sürdürmesi, Adidas’a yönelik eleştirileri daha da büyütüyor.
“Tarafsızlık” söylemi tartışma konusu
Adidas bir yandan çeşitlilik, kapsayıcılık, ayrımcılıkla mücadele ve insan hakları gibi değerleri kurumsal politikalarının merkezine koyduğunu iddia ediyor. Şirket 2022’de de “eşit oyun alanı” oluşturma hedefini öne çıkarmıştı.
Gazze’de çocuklar dahil binlerce insanın uzuvlarını kaybettiği bir süreçte, soykırımcı İsrail ordusunda görev yapmış bir askerin İsrail’deki reklam kampanyasında kullanılması, şirketin bu söylemleriyle fiili tercihleri arasındaki çelişkinin sorgulanmasına neden oluyor.
Gazze’de aynı kaderi yaşayan binlerce Filistinli sivil ve çocuğun bulunduğu bir ortamda Adidas’ın kimi görünür kıldığı ve hangi hikâyeyi öne çıkardığıdır.
Adidas ise tepkilerin ardından hizmetin dünya çapında uygulandığını ve kampanyanın İsrail askerlerine özel hazırlanmadığını savunuyor. Biton’un 2021’deki olay nedeniyle bacağını kaybettiği de mevcut haberlerde açıkça belirtiliyor; dolayısıyla onu doğrudan Gazze’deki mevcut savaşa katılmış veya “soykırımın faili” olarak nitelendirmek doğru olmaz.
Ancak bu açıklama, İsrail’deki kampanyanın zamanlaması ve tercih edilen reklam yüzü üzerinden ortaya çıkan etik soruyu ortadan kaldırmıyor.
Boykot çağrısı büyüyor
Adidas’ın geçmişteki IFA sponsorluğu, İsrailli şirketlerle devam eden ticari bağlantıları, İsrail spor kulüpleriyle güncel ortaklıkları ve Adidas Foundation üzerinden İsrail’deki kuruluşlara sağlanan finansal destekleri bir arada değerlendirildiğinde, şirketin İsrail’le ilişkisinin yalnızca tek bir reklam kampanyasından ibaret olmadığı görülüyor.
Üstelik Adidas’ın “ayrımcılığa karşı mücadele” ve “eşitlik” mesajları verdiği bir dönemde, Gazze’deki ampute Filistinlilerin yaşadığı insanlık dramının gölgesinde İsrail’deki kampanyasını eski bir İsrail askeri üzerinden yürütmesi, kamuoyunda ciddi bir vicdan ve tutarlılık tartışması başlatmış durumda.
Bir çift ayakkabı alamayan ampute bireyleri desteklemek elbette insani bir girişimdir. Ancak insan hakları söylemini benimseyen bir küresel şirketin, Gazze’de binlerce insanın İsrail soykırımında uzuvlarını kaybettiği bir dönemde İsrail’le kurduğu ilişkileri sorgulaması da aynı derecede insani bir sorumluluktur.
Bu nedenle tüketiciler açısından ortaya çıkan tercih açıktır:
Gazze’deki sivillerin, çocukların ve ampute Filistinlilerin yaşadığı acıya karşı duyarlılık göstermek isteyenler, Adidas ürünlerini satın almayarak ve alternatif markalara yönelerek şirketin işgalci İsrail’le ilişkilerine karşı ekonomik ve vicdani bir boykot uygulayabilir.
Çünkü boykot yalnızca bir ayakkabı markasını değil, paranın ve tüketici tercihinin hangi politikaları desteklediğini sorgulamaktır.
Kaynak: Mira Haber