Tarihte 114 yıl önce bugün: Balkan Savaşları başladı

8 Ekim 1912’de Karadağ’ın Osmanlı Devleti’ne savaş ilan etmesiyle Balkan Savaşları başladı. Birkaç gün içinde Sırbistan, Bulgaristan ve Yunanistan da savaşa katıldı. Sekiz ay sonra Osmanlı, beş asırdır elinde bulunan Rumeli topraklarının büyük bölümünü kaybetmişti.

Balkan İttifakı

Savaştan önce Sırbistan, Bulgaristan, Yunanistan ve Karadağ, Rusya’nın desteğiyle aralarında bir dizi ittifak antlaşması imzaladı. Ortak hedef, Osmanlı’nın Avrupa’daki topraklarını paylaşmaktı. Osmanlı ise aynı dönemde Trablusgarp’ta İtalya ile savaşıyor, içeride de derin siyasi çekişmelerle uğraşıyordu.

Cepheler çöküyor

Karadağ’ın ilk adımının ardından Ekim ortasında savaş bütün cephelere yayıldı. Osmanlı orduları Kırkkilise ve Lüleburgaz’da Bulgarlara, Kumanova’da Sırplara yenildi. Kasım 1912’de Selanik Yunan ordusuna teslim edildi. Bulgar ordusu Çatalca hatlarına, yani İstanbul’un kapısına kadar dayandı.

Edirne ve sonrası

Uzun süren kuşatmanın ardından Edirne, Mart 1913’te düştü. 30 Mayıs 1913’te imzalanan Londra Antlaşması ile Osmanlı, Midye-Enez çizgisinin batısını bıraktı. Ancak müttefikler ganimeti paylaşamayınca II. Balkan Savaşı çıktı ve Osmanlı bu fırsatla Temmuz 1913’te Edirne’yi geri aldı.

Bugüne bakış: Gelinen nokta ve çıkarılacak ders

Balkan bozgununun en acı yanı, düşmanın gücünden çok kendi içimizdeki dağınıklıktı. Cephede savaş sürerken İstanbul’da siyasi çekişmeler devam ediyordu. Bedelini ise katledilen, yurdundan sürülen yüz binlerce Balkan Müslümanı ödedi. Aynı acı seksen yıl sonra Bosna’da, Srebrenitsa’da yeniden yaşandı ve dünya yine seyirci kaldı.

Yüce Allah, “Birbirinizle çekişmeyin; yoksa zaafa düşersiniz ve gücünüz gider” (Enfâl, 8/46) buyurur. Resûlullah ﷺ de ümmetlerin, yemek kabına üşüşenler gibi Müslümanların üzerine üşüşeceği bir zamanı haber vermiş; bunun sebebini sayılarının azlığı değil, kalplerine düşen “dünya sevgisi ve ölüm korkusu” (vehn) olarak açıklamıştır (Ebû Dâvûd, Melâhim, 5). Bugün sayıca iki milyara yaklaşan ümmetin hâli, bu hadisin tam ortasında durduğumuzu gösteriyor. Balkanların dersi açıktır: Parçalanmış bir ümmet, ne topraklarını ne de insanlarını koruyabilir.

Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Balkan Savaşları” maddesi; Türk Tarih Kurumu, Balkan Harbi (1912-1913) yayınları. Görsel: Balkan Savaşları’nda Osmanlı gönüllü birlikleri (Wikimedia Commons, kamu malı).