Pakistan kapıyı kapattı, Kabil Ankara’ya yöneldi: Yeni işbirliği kapıda mı?

Afganistan İslam Emirliği ve Türkiye arasında dikkat çeken bir diplomasi ve ekonomi trafiği yaşanıyor

Kabil yönetimi bir yandan Türkiye ile ekonomik, ticari ve transit ilişkileri geliştirmek için Ankara’ya yeni işbirliği mesajları verirken, diğer yandan Pakistan’da eğitimleri tehlikeye giren Afgan öğrenciler için kendi üniversitelerinin kapılarını açmaya hazırlanıyor.

Taliban yönetiminin Ekonomiden Sorumlu Başbakan Yardımcısı Molla Abdulgani Birader Ahund, 10 Eylül’de Türkiye’nin Kabil Büyükelçisi Sadin Ayyıldız ile bir araya geldi. Görüşmede iki ülke arasındaki ekonomik ve ticari ilişkilerin yanı sıra transit bağlantılarının geliştirilmesi ve Türkiye’de yaşayan Afgan göçmenlerin karşılaştığı sorunlar ele alındı.

Birader, Türkiye merkezli şirketlerin Afganistan’daki faaliyetlerinden duyulan memnuniyeti dile getirirken Türk yatırımcılara Afganistan’a daha fazla yatırım yapmaları çağrısında bulundu. Taliban yönetiminin yabancı yatırımcılara gerekli kolaylıkları ve desteği sağlamaya hazır olduğu mesajı verildi.

Görüşmede ulaştırma, transit, sağlık ve eğitim gibi alanlarda Türkiye ile ilişkilerin daha da geliştirilmesi yönündeki beklentiler de gündeme geldi. Ankara’nın Afganistan’la ilişkileri geliştirmeye yönelik çalışmalarını sürdüreceği belirtilirken, Türkiye’de yaşayan Afganların durumu da masaya yatırıldı.

Türkiye’deki Afganlar için çağrı

Afganistan yönetiminin gündeme getirdiği konulardan biri de Türkiye’deki Afgan göçmenler oldu. Birader, Afgan vatandaşlarının Türkiye’de karşılaştığı sorunların çözülmesi ve koşullarının iyileştirilmesi konusunda Ankara’dan adım atılmasını istedi.

Türkiye’nin göç makamlarının verilerine dayanan Afgan kaynaklarının aktardığı rakamlara göre yalnızca 2026’nın ilk sekiz ayında Türkiye genelinde 25 bin 314 Afgan düzensiz göçmen polis tarafından yakalandı. Afganlar bu dönemde yakalanan düzensiz göçmenler arasında ilk sırada yer aldı.

Böylece Kabil-Ankara görüşmesinde yalnızca yatırım ve ticaret değil, Türkiye’deki Afgan nüfusunun durumu da doğrudan iki ülke arasındaki diplomatik gündemin parçası haline geldi.

Pakistan’dan Afgan öğrencilere baskı

Türkiye ile ilişkilerini geliştirme arayışındaki Kabil yönetiminin aynı günlerde Pakistan’la eğitim alanında ciddi bir sorun yaşaması ise dikkat çekti.

Pakistan Tıp ve Diş Hekimliği Konseyi’nin Afgan öğrencilerle ilgili aldığı kararlar, Pakistan’daki tıp ve diş hekimliği fakültelerinde eğitim gören Afgan öğrencilerin geleceğini belirsizliğe sürükledi. Afgan öğrencilerin mevcut eğitimlerinin devamına ilişkin uygulamalar sıkılaştırılırken yeni öğrenci kabullerine de kısıtlamalar getirildi ve öğrencilerin Afganistan’a dönmeleri istendi.

Pakistan’dan Afgan öğrencilere darbe: Gerilen ilişkilerin faturası eğitime çıktı

Karar özellikle yıllardır Pakistan’da tıp ve diş hekimliği eğitimi alan Afgan öğrenciler açısından büyük bir krize dönüştü. Öğrenciler, ülkeden ayrılmaları halinde yıllarca süren eğitimlerinin yarıda kalmasından ve diplomalarını alamamaktan endişe etti.

Pakistan Tıp ve Diş Hekimliği Konseyi’nin açıklamalarına göre ülkede tıp eğitimi alan 200’den fazla Afgan öğrenci bulunuyor. Ancak bunlardan yalnızca 22’sinin konsey kayıtlarında resmi olarak kayıtlı olduğu belirtildi.

Kabil kapıları açmaya hazırlanıyor

Pakistan’daki krizin büyümesi üzerine Afganistan Yükseköğretim Bakanlığı, yurt dışında eğitim gören ve çeşitli nedenlerle eğitimlerini sürdüremeyen Afgan öğrencileri ülkeye kabul etmeye hazır olduğunu açıkladı.

Kabil yönetiminin planına göre Pakistan’dan dönmek zorunda kalan öğrenciler Afganistan’daki üniversitelere geçerek eğitimlerine devam edebilecek ve yarım kalan eğitimlerini tamamlayabilecek.

Bu gelişme, Afganistan’ın kendi yükseköğretim sistemini Pakistan’daki öğrenciler için alternatif haline getirme girişimi olarak değerlendiriliyor.

Ancak Pakistan’daki öğrenciler için süreç henüz tamamen kapanmış değil. Afgan tıp öğrencilerinden 13’ü Pakistan makamlarının kararına karşı Lahor Yüksek Mahkemesi’ne başvurdu. Öğrenciler, kendilerine yönelik uygulamanın hukuka aykırı ve ayrımcı olduğunu savundu.

Mahkeme ise 11 Eylül’de Afgan tıp öğrencilerinin Pakistan’dan çıkarılmasına ilişkin kararı geçici olarak durdurdu. Böylece öğrencilerin en azından şimdilik Pakistan’da kalıp eğitimlerine devam edebilmelerinin önü açıldı.

Taliban yönetiminin İslamabad Büyükelçisi Serdar Ahmed Şakib de mahkemenin kararını memnuniyetle karşıladı. Pakistan Dışişleri Bakanlığı’nın geçerli vizesi bulunan Afgan öğrencilerin eğitimlerine devam edebileceğine ilişkin açıklamasını da olumlu karşıladı.

Kabil’in yeni arayışı: Pakistan’dan Türkiye’ye uzanan hat

Yaşanan gelişmeler birlikte değerlendirildiğinde Afganistan’ın dış ekonomik ve siyasi ilişkilerinde farklı kanallar oluşturmaya çalıştığı görülüyor.

Bir tarafta Pakistan’la eğitim ve göç meseleleri üzerinden ciddi gerilimler yaşanırken diğer tarafta Kabil yönetimi Türkiye ile ekonomik, ticari ve transit ilişkileri geliştirmek için daha fazla işbirliği arıyor.

Özellikle Molla Birader’in Türk şirketlerine daha fazla yatırım çağrısı yapması dikkat çekiyor. Afganistan yönetimi, Türkiye’yi yalnızca diplomatik bir muhatap olarak değil, yatırım, ticaret, ulaştırma, sağlık ve eğitim alanlarında daha fazla rol üstlenebilecek bir ortak olarak görüyor.

Ancak mevcut gelişmeler, Afganistan’ın Pakistan’dan tamamen koparak Türkiye’ye yöneldiği anlamına gelmiyor. Bunun için henüz resmi bir politika değişikliği bulunmuyor. Fakat Kabil’in Pakistan’la yaşadığı sorunların ortasında Ankara ile ekonomik ilişkilerini genişletmek istemesi, Afganistan’ın dış ilişkilerinde alternatif ortaklara verdiği önemin arttığını açık biçimde ortaya koyuyor.

Bir yanda Pakistan’daki Afgan öğrencilerin eğitim hakkı tartışılırken diğer yanda Kabil’den Türk yatırımcılara açık çağrı gelmesi, Afganistan’ın önündeki yeni dönemin ekonomik ve diplomatik açıdan önemli başlıklarından biri olarak öne çıkıyor.

Kaynak: Mira Haber