Nijerya’yı ateşe veren kıvılcım: 17 yıl önce Boko Haram ayaklanması

29 Temmuz 2009, Nijerya’nın yakın tarihinde derin izler bırakan en kritik dönüm noktalarından biri olarak kayıtlara geçti

Ülkenin kuzeydoğusunda başlayan Boko Haram ayaklanması, yalnızca birkaç gün içinde yüzlerce insanın hayatını kaybettiği kanlı çatışmalara dönüştü. O günlerde yaşananlar, yerel bir silahlı grubun yıllar boyunca Batı Afrika’yı sarsacak büyük bir isyana dönüşmesinin başlangıcı oldu.

2002 yılında Borno eyaletinin başkenti Maiduguri’de Muhammed Yusuf tarafından kurulan Boko Haram, ilk yıllarında daha çok dini eğitim ve tebliğ faaliyetleriyle öne çıkıyordu. Ancak zamanla Nijerya devletiyle yaşanan gerilim giderek arttı.

Haziran 2009’da motosiklet kaskı takmayı reddeden örgüt üyeleri ile polis arasında çıkan olaylarda çok sayıda mensubun öldürülmesi, taraflar arasındaki tansiyonu zirveye taşıdı. Muhammed Yusuf’un hükümete yönelik sert açıklamalarının ardından çatışmalar kaçınılmaz hâle geldi.

Polis karakolundan ülke geneline yayılan ayaklanma

26 Temmuz 2009’da Bauchi eyaletindeki bir polis karakoluna düzenlenen saldırıyla başlayan ayaklanma, kısa sürede Borno, Yobe ve Kano eyaletlerine yayıldı. Polis karakolları, güvenlik noktaları ve kamu binaları hedef alınırken, Nijerya ordusu geniş çaplı operasyon başlattı. En şiddetli çatışmalar ise Boko Haram’ın merkezi olarak görülen Maiduguri’de yaşandı.

Ordu, örgütün kullandığı binaları ağır silahlarla vurdu, Muhammed Yusuf’un evi kuşatıldı ve şehir merkezine tanklar ile zırhlı birlikler sevk edildi. Günler boyunca silah ve patlama seslerinin eksik olmadığı Maiduguri’de binlerce sivil evlerini terk ederek güvenli bölgelere kaçtı. Sokaklar çatışma alanına dönerken, şehir adeta savaş atmosferine büründü.

Yaklaşık dört gün süren çatışmaların ardından resmi olmayan tahminlere göre 800 ila 1.000 kişi hayatını kaybetti. Ölenler arasında Boko Haram mensupları, siviller ve güvenlik güçleri de bulunuyordu.

Kesin rakam hiçbir zaman açıklığa kavuşmasa da, bu olay Nijerya’nın en kanlı iç güvenlik krizlerinden biri olarak tarihe geçti.

Boko Haram liderinin öldürülmesi

29-30 Temmuz’da örgütün lideri Muhammed Yusuf güvenlik güçleri tarafından sağ olarak yakalandı. Ancak kısa süre sonra polis, Yusuf’un kaçmaya çalışırken vurularak öldürüldüğünü duyurdu. Buna karşın olayın ardından ortaya çıkan görüntüler ve uluslararası insan hakları kuruluşlarının raporları, Yusuf’un gözaltındayken infaz edilmiş olabileceğine işaret etti.

Muhammed Yusuf’un öldürülmesiyle Boko Haram’ın tamamen sona ereceği düşünülse de süreç tam tersine işledi. Zira örgütün yönetimini kısa süre sonra yardımcısı Ebubekir Şekau devraldı.

Boko Haram, sonraki yıllarda intihar saldırıları, toplu infazlar ve sınır ötesi operasyonlarla yalnızca Nijerya’nın değil; Nijer, Çad ve Kamerun’da da yayılan bölgesel bir silahlı yapıya dönüştü.

Kaynak: Mira Haber