Moskova’nın hesabı şaştı: Dizel ihracatına bir darbe daha!

Rusya’da aylardır devam eden akaryakıt sıkıntısı, Ukrayna saldırılarının artmasıyla yeni bir aşamaya giriyor

Ukrayna’nın Rus petrol rafinerilerine yönelik tekrarlanan İHA saldırıları ve bazı tesislerdeki plansız bakım çalışmaları nedeniyle iç piyasadaki yakıt arzı üzerindeki baskı sürerken, Moskova’nın dizel ihracat yasağını Eylül ayı sonuna kadar uzatmayı değerlendirdiği bildirildi. Yetkililerin daha uzun vadeli bir seçenek olarak kısıtlamaların yıl sonuna kadar sürdürülmesini de görüştüğü belirtiliyor.

Rusya’nın yakıt piyasasında yaşanan kriz, yaz aylarında giderek derinleşti. İlk olarak 8 Temmuz’da dizel ihracatına yönelik yasak getirildi ve uygulama 31 Temmuz’a kadar planlandı. İç piyasadaki sıkıntıların giderilememesi üzerine kısıtlamalar üreticiler açısından 31 Ağustos’a kadar uzatıldı. Ancak 30 Temmuz’da alınan yeni kararla daha kapsamlı bir ihracat rejimi oluşturuldu.

Buna göre benzin, dizel, gemi yakıtı ve gaz yağının ihracatına yönelik geçici yasak 1 Ağustos’tan 31 Ocak 2027’ye kadar yürürlükte tutuldu; üreticilerin ihraç ettiği dizel, gemi yakıtı ve gaz yağı ise 1 Eylül’den itibaren kısıtlamalardan muaf tutulacaktı.

Moskova’da plan değişimi

Şimdi ise Moskova’nın bu planı değiştirmeye hazırlandığı görülüyor. Sektör kaynaklarına göre 1 Eylül’de üreticiler için başlaması öngörülen dizel ihracatı istisnasının ertelenmesi ve ihracat kısıtlamasının Eylül ayı boyunca devam ettirilmesi değerlendiriliyor.

Üretimin toparlanması halinde kararın yeniden gözden geçirilebileceği belirtilirken, kaynaklar kısıtlamaların yıl sonuna kadar uzatılması ihtimalinin de masada olduğunu aktarıyor. Rusya Enerji Bakanlığı ise konuya ilişkin açıklama yapmadı.

Krizin merkezinde Rus petrol rafinerileri bulunuyor. Ukrayna’nın aylardır sürdürdüğü İHA saldırıları, Rusya’nın petrol işleme altyapısında ciddi aksamalara yol açtı. Bazı rafineriler saldırıların ardından üretimi durdururken, bazı tesislerde onarım ve plansız bakım çalışmaları başladı.

Ağustos ayında bazı rafinerilerin yeniden üretime geçmesine rağmen, ülkenin kimi bölgelerinde akaryakıt sıkıntısının yeniden ortaya çıkması Moskova’nın ihracat kısıtlamalarını gevşetme konusunda temkinli davranmasına neden oluyor.

Yakıt alımı da sınırlandırıldı

Yakıt sıkıntısı yalnızca uzak bölgelerde hissedilmiyor. Moskova’da dahi akaryakıt istasyonlarında satış sınırlamaları yeniden uygulanmaya başladı. Bazı büyük şirketler araç başına benzin satışını 30, 40, 50 veya 60 litreyle sınırlandırırken, bazı istasyonlarda uzun kuyruklar oluştu. Sorunun Mayıs ayında hız kazandığı, Temmuz’da Rusya’nın büyük bölümüne yayıldığı ve Ağustos ayında yeniden belirginleştiği bildiriliyor.

Moskova krizi hafifletmek için yalnızca ihracatı kısmakla kalmadı. Rusya, kendi iç piyasasındaki açığı kapatmak amacıyla dışarıdan akaryakıt almaya başladı. Belarus’un Rusya’ya gönderdiği benzin ve dizel miktarı Temmuz ayında rekor seviyelere ulaşırken, Rusya’nın Hindistan, Kazakistan ve Fas gibi ülkelerden de benzin tedarik etmeye başladığı bildirildi.

Belarus’un Temmuz ayında Rusya’ya demiryoluyla gönderdiği benzin miktarı 212 bin tona, dizel sevkiyatı ise 162 bin tona çıktı. Ocak-Temmuz döneminde Belarus’un Rusya’ya benzin ihracatı geçen yılın aynı dönemine göre 25 kat artarak 665 bin tona, dizel sevkiyatı ise yaklaşık yedi kat artarak 418 bin tona ulaştı.

Bu tablo, Rus enerji sektöründeki krizin boyutunu ortaya koyuyor. Dünyanın en büyük petrol ve petrol ürünleri ihracatçılarından biri olan Rusya, rafineri kapasitesindeki aksaklıklar nedeniyle kendi iç piyasasını beslemek için başka ülkelerden işlenmiş yakıt tedarik etmek zorunda kalıyor.

Hükümet reddediyor: “Kriz yok”

Moskova ise krizin boyutuna ilişkin daha temkinli bir tablo çiziyor. Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak, ülkede şu anda dizel yakıt kıtlığı bulunmadığını ve hükümetin ihracat yasağının kaldırılması konusunda henüz nihai bir karar verilmediğini söyledi. Bazı rafinerilerin bakım çalışmalarının ardından yeniden üretime başladığını belirten Novak, piyasaya daha fazla yakıt verilmeye başlandığını iddia etti.

Ancak sahadaki satış sınırlamaları ve bazı bölgelerde devam eden arz problemleri, krizin tamamen sona ermediğini gösteriyor.

Rusya’nın ihracatı kısmak zorunda kalması uluslararası piyasaları da yakından ilgilendiriyor. Moskova, küresel dizel piyasasının en önemli tedarikçilerinden biri olduğu için Rus dizelinin uluslararası piyasadan çekilmesi, başta Türkiye ve Brezilya olmak üzere Rus yakıtına bağımlı alıcıların alternatif kaynaklara yönelmesine neden oluyor. Temmuz başında Rusya’nın dizel ve gaz yağı ihracatı günlük ortalama 817 bin varil seviyesinden yaklaşık 234 bin varile kadar gerilemişti.

Küresel çapta baskı

Üstelik küresel enerji piyasası da aynı dönemde başka krizlerle karşı karşıya. 2026 boyunca çatışmalar ve altyapı saldırıları nedeniyle dünya genelinde petrol üretimi ve rafineri kapasitesinin önemli bölümü devre dışı kalırken, küresel yakıt stokları da baskı altında bulunuyor.

Bu nedenle Rusya’nın dizel ihracatını daha uzun süre sınırlaması, yalnızca Moskova’nın iç piyasasındaki krizin değil, uluslararası akaryakıt piyasasındaki arz baskısının da büyümesine yol açabilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Kaynak: Mira Haber