04:13 Pazartesi / 26 Şubat 2024 | 16 Şaban 1445

Mısır İsrail’e öfkelendi, geri adım atılacak mı?

Mısır ABD’ye, İsrail’in zorla yerinden edilmeye ve güvenlik anlaşmalarına direnmesi nedeniyle Hamas’ı Gazze Şeridi’nden çıkarma hedefinin gerçekçi olmadığını söyledi

Kahire, ABD’nin kuşatma altındaki bölgede gelecekte potansiyel bir güvenlik rolü üstlenme yönündeki tekliflerini geri çeviriyor. İsrail, Filistinlilerin zorla yerinden edilmesini kabul etme çağrılarını reddederken, Mısırlı yetkililer düzenli olarak uyarılar yapıyor.

Uyarılar, Mısır’ın sınırı boyunca devam eden savaşı bir an önce sona erdirme arzusunun altını çiziyor, aynı zamanda Kahire’nin çatışmaya karşı bazı İsrailli ve Batılı yetkililerin beklediğinden daha iddialı bir duruş sergilediğini de vurguluyor.

Uzmanlar, İsrail’in Filistinlilerin Gazze’den zorla yerinden edilmesi için lobi faaliyeti yürütmesinin, Mısır’ın uzun süredir devam eden bir savaşın, Filistin davasını geniş ölçüde destekleyen bir nüfus arasında ülke içine yayılarak Sina bölgesini istikrarsızlaştırabileceğini söylüyor.

Eski bir üst düzey Mısırlı diplomat olan Ayman Zaineldine, şunları söyledi;

“Savaş ve İsrail’in daha saldırgan eylem ve açıklamaları, Mısır’ı ve çoğu Arap ülkesini İsrail’e yönelik politikalarını yeniden düşünmeye yöneltti.”

“Filistinlileri Gazze’den sürme çabası, İsrail’in Mısır’ın ulusal güvenliğine doğrudan bir tehdit olabileceğini gösterdi.”

Mısır planı bozmak için hızla çalıştı.

Mısır üzerinde sıkı kontrolü elinde bulunduran Cumhurbaşkanı Abdülfettah el-Sisi,  “istenirse milyonlarca kişinin dışarı çıkıp protesto edeceğini” söylediği vatandaşlarını zorla yerinden edilmeye karşı serbest bırakmakla tehdit etti.

misir-israil-e-ofkelendi-geri-adim-atilacak-mi-01

Sisi bu ay yaptığı açıklamada, ülkesinin “Filistinlilerin zorla yerinden edilmesini ve Sina’daki Mısır topraklarına göçünü tamamen reddettiğini, bunun Filistin davasının nihai tasfiyesinden başka bir şey olmadığını doğruladığını ve yinelediğini” dile getirdi.

Gazze’nin güvenliği dışarıdan sağlanıyor 

Uzmanlar, mülteci akınını kabul etmenin Mısır’ın nakit sıkıntısı içindeki hükümeti için kazançlı olacağını belirtiyor.

İsrail’in, Dünya Bankası ve Avrupa Birliği aracılığıyla Mısır’ın uluslararası borçlarını silmeye yönelik bir planı potansiyel bir mülteci yardım anlaşmasına devam ettirdiği bildiriliyor.

Orta Doğu Enstitüsü’nün Mısır programı direktörü Mirette Mabrouk;

“Mısır, İsrail’in istediğini kabul etmiş olsaydı, bugün oldukları ekonomik sıkıntı içinde olmayacaklarına bahse girebilirsiniz.” şeklinde konuştu.

“Ancak Mısır oldukça sert bir şekilde geri adım attı. Mali teşviklerin onları etkileyeceğini düşünmüyorum” dedi.

Mısır ayrıca, ABD ve İsrailli yetkililerin, Filistin Yönetimi devralana kadar Hamas yenilirse Mısır’ın Gazze Şeridi’nin güvenliğini yönetmesini tartıştığı planı da reddetti.

misir-israil-e-ofkelendi-geri-adim-atilacak-mi-05

Planın Mısır’ın ulusal güvenliğine “doğrudan tehdit” oluşturacağını yineleyen Zaineldine,

“Mısır’ın İsrail’in Gazze Şeridi’nin güvenliğini dışarıdan sağlamasına izin vermeyeceğinden hiç şüphem yok… Bu, Mısır’ı İsrail’in yasadışı işgaline suç ortağı haline getirir” diye ekledi.

‘Sina kırmızı çizgidir’

Tufts Üniversitesi’nden Mısır uzmanı Khaled Fahmy, Mısır’ın Gazze Şeridi’ndeki daha fazla karışıklığı reddetmesinin İsrail ve Batılı başkentlerde, Kahire’nin Gazze’deki önceliklerini nasıl gördüğüne dair bir yanlış anlaşılmayı ortaya çıkardığını söyledi.

Mısır’ın, 1948 ile 1967 yılları arasında iki aşamada işgal ettiği Akdeniz bölgesinde bir çıkarlar ağı var. Geçmişte Gazze’deki gerilimler, 1956 Süveyş Krizi de dahil olmak üzere, Mısır ile İsrail arasında yaşanan şiddet patlamalarından önce yaşanmıştı.

Bugün Mısır, Filistinlilerin akınının, hükümetin İslam Devleti grubunun yerel bağlı birimleri de dahil olmak üzere giderek büyüyen bir isyanla savaşmak için yıllarını harcadığı Sina’yı istikrarsızlaştırabileceğinden korkuyor.

misir-israil-e-ofkelendi-geri-adim-atilacak-mi-01

Kahire aynı zamanda, Filistinli savaşçıların Lübnan’da olduğu gibi İsrail’e saldırmak için üsler kurmasına neden olabilecek ve İsrail’in çöl yarımadasında doğrudan askeri müdahalesine yol açabilecek bir mülteci akınına izin vermekten de nefret ediyor.

Fahmy, “Sisi’nin zorla yerinden edilmeye yönelik tepkisi her şeyden önce ordunun içinden geliyor” dedi. “Mısır ordusu için Sina kırmızı çizgidir.” diye ekledi.

Mısır’ın protestoları Washington’da yankı buldu

Kahire, Başkan Joe Biden’dan Gazze’deki Filistinlilerin yerlerinden edilmeyeceğine dair kamuya açık bir taahhüt aldı. Ancak uzmanlar, cumhurbaşkanının Mısır’ın kaygılarına işaret etmesinin aynı zamanda Kahire’nin beşinci haftasına giren savaştaki rolünün de kabulü olduğunu söylüyor.

Mısır, Gazze’nin doğrudan İsrail tarafından kontrol edilmeyen tek girişi olan Refah sınır kapısını kontrol ediyor. Gazze’ye uluslararası yardımın ulaştırılması ve mahsur kalan yabancı uyrukluların çıkarılması için ana koridordur. Mısır, yabancıların çıkarılması konusundaki işbirliğini yardım dağıtımına bağladı.

Kahire’deki Amerikan Üniversitesi Küresel İlişkiler ve Kamu Politikası Okulu’ndan profesör Karim Haggag, “Mısır için şu anda en büyük öncelik, ateşkes sağlamak ve zorla yerinden edilme potansiyelini ortadan kaldırmak için Gazze’ye insani yardımı artırmaktır” dedi. 

Gazze dosyası

misir-israil-e-ofkelendi-geri-adim-atilacak-mi-04
Hamas’ın Gazze’deki siyasi şefi Yahya Sinwar (solda), 31 Mayıs 2021’de Gazze Şehri’nde Mısır’ın istihbarat şefi General Abbas Kamel’i (sağda) kucaklıyor

Mısır’ın askeri istihbaratı “Gazze dosyasını” yönetiyor ve ABD ile AB’nin terör örgütü olarak kabul ettiği Hamas’la bağlarını sürdürüyor. Mısır’ın, kökleri Mısır’da yasaklanan Müslüman Kardeşler’e dayanan grupla hassas bir ilişkisi var.

Haggag,  “Mısır, Hamas’la ilişkisini bölümlere ayırmayı başardı” dedi ve “Hamas’ın Gazze’deki yönetim birimi olarak fiilen kabulü var.” şeklinde ifade etti.

Uzmanlar, eski bir askeri istihbarat şefi olarak Gazze dosyasını yöneten Sisi’nin grup hakkında muhtemelen Mısır’ın eski liderleri kadar bilgili olduğunu söylüyor. 

Sisi’nin ilk icraatlarından biri, eski cumhurbaşkanı Mursi döneminde izin verilen abluka altındaki sınırın açılmasını kısıtlamak oldu.

Hükümeti, Gazze ile tampon bölgesini genişletmek için bölünmüş Refah şehrinin kendi tarafındaki on binlerce insanı tahliye etti. Mısır, 2015’ten bu yana bölgeye giden 3.000’den fazla tüneli yok etti. Daha fazlasının inşasını engellemek için 20 metrelik  betonarme bir duvar inşa etti.

Ancak Fahmy, savaşın patlak vermesinin Sisi hükümetinin Hamas’la ilişkileri yönetmeye yöneldiği bir dönemde ortaya çıktığını söyledi.

“Artık Müslüman Kardeşler temelde yok olduğuna göre, Mısır hükümetinin Hamas’a karşı kullandığı söylem daha incelikli” dedi. 

“Mısır ordusu, Hamas’ın Gazze’de savaşçıları aşan bir varlığının olduğunu biliyor.” diye ekledi.

Mısır, Gazze’nin doğrudan İsrail tarafından kontrol edilmeyen tek girişi olan Refah sınır kapısını kontrol ediyor. Gazze’ye uluslararası yardımın ulaştırılması ve mahsur kalan yabancı uyrukluların çıkarılması için ana koridordur. Mısır, yabancıların çıkarılması konusundaki işbirliğini yardım dağıtımına bağladı.

Gazze’deki çatışma uzun süren bir şehir savaşı kampanyasına dönüşürken, İsrail’in Hamas’ı boğmak için Mısır’ın işbirliğine ihtiyacı olacak.

Liderlerine göre, Mısır’ın tünel baskısına rağmen Hamas, uzun menzilli roket kaçakçılığı yapmak için Mısır rotasını kullanmaya devam etti. Grup geçmişte Yemen, Sudan ve Mısır’dan kaçırıldığına inanılan füzelere güveniyordu.

Bu sevkiyatlar kurumuş olsa da İsrail ordusu, 7 Ekim saldırısı öncesinde tünellerin aktif olduğunu ve Hamas’ın sınırın Mısır tarafından ülkeye gizlice girerek İsrail’e yeni saldırılar başlatmaya çalışabileceğini söylüyor.

Mısır’ın pelerin ve hançer güvenlik rolü, yardım konvoylarıyla aynı ilgiyi yaratmadı, ancak uzmanlar bunun, Biden yönetiminin İsrail’in zorla yerinden edilmeye yönelik lobi faaliyetlerine ara vermesinin temel nedeni olduğunu söylüyor.

Orta Doğu Enstitüsü’nden Mabrouk, “Sanırım insanlar Mısır’ı zorlamanın aptalca olduğunu anlamaya başladı” dedi.

“Mısır’ın tek yapması gereken, güvenlik işbirliği konusunda İsrail’le o kadar dostane davranmamak, böylece hayat İsrailliler için son derece zor hale gelecektir.” şeklinde ifade etti.

‘Milyonlarca kişiyi feda etmeye hazırız’

Şimdilik Mısır, her iki tarafın da takdirini kazanmak için hem Hamas hem de İsrail ile bağlarını güçlendirmeyi başardı.

Geçtiğimiz ay İsrail, Hamas’ın elinde tuttuğu iki İsrailli rehinenin serbest bırakılmasında “kilit rol” oynadığı için Mısır’a teşekkür etti. Grubun 242 kişiyi rehin aldığına inanılıyor, ancak İsrail’in hava saldırıları nedeniyle 60’tan fazlasının kayıp olduğu belirtiliyor.

Bu arada Hamas’ın siyasi lideri İsmail Haniyeh, Mısır’ı Filistinlilerin zorla yerinden edilmesini reddettiği için “övdü”.

Mısır’ın ise sınır güvenliğini sağlamak için hâlâ Hamas’a ihtiyacı var.

2008’de Hamas, Mısır’la olan çitlerinde delikler açtı ve İsrail’in bölgeyi kuşatmasına karşı bir meydan okuma gösterisi olarak binlerce Filistinlinin Sina’ya akmasına izin verdi.

Mısır’ın o zamanki askeri destekli cumhurbaşkanı Hüsnü Mübarek, “silah taşımadıkları sürece gelip yemek yemelerine ve yiyecek satın almalarına izin verin, sonra geri dönün” emrini verdiğini söyledi.

Geçen hafta Mısır başbakanı Mostafa Madbouly Sina’daki kabile ve askeri liderlere hükümetin ” topraklarımıza tecavüz edilmesini engellemek için milyonlarca hayatı feda etmeye hazır olduğunu” söyledi.

Uzmanlar, Kahire’nin Gazze’ye yardım götürme konusundaki odağının doğrudan 2008’in tekrarını önleme endişelerinden kaynaklandığını söylüyor. Bu durum Sisi’nin ordusunu, İsrail kuşatması nedeniyle açlık çeken Filistinlilerle yüzleşmek gibi rahatsız edici bir duruma sokabilir.

misir-israil-e-ofkelendi-geri-adim-atilacak-mi-01

Şu ana kadar sadece bazı yaralı Filistinlilerin sınırdan geçmesine izin verildi. Cumartesi günü Gazze Şeridi’ndeki bir ambulansın İsrail saldırısı sonucu vurulması üzerine geçiş kapatılmıştı.

‘Kahire’de uykusuz geceler’

Diğer Arap liderler gibi Sisi de halkının İsrail konusundaki tutumuna uyum sağlamaya çalıştı. Protestolara izin verme yönünde nadir bir karar verdi. 

Mabrouk, “Başkan da dahil olmak üzere hangi seviyedeki Mısırlıyla konuşursanız konuşun, Filistinlilere karşı gerçek bir sempati vardır” dedi.

“Ancak protestolar bilinmeyen bir üründür. Filistin’e destek olarak başlayan şey çok değişebilir. Eminim birileri bunu yöneterek çok uykusuz geceler geçiriyordur.” diye konuştu.

AUC’den Haggag, Kahire’nin İsrail, ABD, Hamas ve halktan gelen “çatışan baskılar” altında olduğunu söyledi;

“Bu Mısır için hassas bir dans ama şu ana kadar hükümet doğru dengeyi sağlamayı başardı.”

Savaş, Sisi için risklerin yanı sıra, Mısırlı liderin şiddetli bir ekonomik kriz ve yurtdışındaki diplomatik utançların ortasında önümüzdeki ay yapılacak seçimlere yaklaşmasıyla potansiyel ödüller de taşıyor.

Mısır mali kazanç istiyor

UAE-EGYPT-DIPLOMACY-SISI

Çatışmadan önce Mısır, ABD Senatosu Dış İlişkiler Komitesi eski başkanı Robert Menendez’in Kahire’ye yapılan askeri yardımı etkilemek karşılığında rüşvet aldığı iddia edilen bir yolsuzluk soruşturmasına karışmıştı.

Dava ve Mısır’ın insan hakları sicili üzerine çıkan kargaşanın ortasında, halefi Ben Cardin 235 milyon dolarlık güvenlik yardımını bloke etti.

Ancak geçen hafta, aralarında Demokrat Senatör Chris Murphy’nin de bulunduğu Kongre’de Mısır’ı eleştirenler, Kahire ile Washington arasındaki ilişkileri güçlendirmek için adımlar attılar ve eski bir ABD yetkilisinin söylediğine göre, Washington’un yeni Mısır büyükelçisinin “olağanüstü hızlı” onayını hayata geçirdiler.

ABD’nin eski Mısır büyükelçisi Jonathan Cohen “ABD-Mısır ilişkisinde inişler ve çıkışlar oldu, ancak Gazze’de gerginlikler patlak verdiğinde ABD Mısır’a bakıyor.” dedi.

“Savaş ve Washington’un çatışmayı kontrol altına alma amacı, Mısır’ın ABD’nin bölgedeki politikasındaki merkezi öneminin altını çizdi.”

Uluslararası Kriz Grubu’ndan Riccardo Fabiani, Mısır’ın Filistinli mültecileri kabul etmeyi reddetmesine rağmen Batı’dan ekonomik anlaşmalar yapma konusunda iyi bir konumda göründüğünü söyledi.

Kahire, borç verenden aldığı krediyi 3 milyar dolardan 5 milyar dolara çıkarmayı planlıyor. Bu nedenle, ABD ve Avrupa’nın IMF’ye Mısır’daki ekonomik reform şartlarını gevşetmesi için baskı yapabileceğine inanıyor.

Mısır daha önce Orta Doğu’daki savaşların ortasında ekonomik kazanımlarını sıkıştırmıştı. 1991 yılında, İkinci Körfez Savaşı’nda Irak’a karşı koalisyona katılma karşılığında ABD ve müttefiklerine olan 20,2 milyar dolarlık borcunun yarısının affedilmesini sağlamayı başardı.

Fabiani, bu kez Mısır’ın borcunun büyük kısmının özel sektöre ait olduğunu, dolayısıyla Kahire’nin kredisini artırmanın ve AB ile bir mülteci yardımı anlaşması imzalamanın avantajlarını arayacağını söyledi. 

Körfez ülkeleri de Mısır merkez bankasındaki mevduatlarını devredebilecek.

Fabiani, “Mısır kırmızı çizgilerini çizdi ve onlara saygı duyulduğunu gördü” dedi.  “Şimdi herkes Mısır’ın istikrarsızlaşmasından korkuyor.”

“Çarpık ve tuhaf bir şekilde Mısır savaştan faydalandı” diye konuştu.

Kaynak: Mira Haber 

DİĞER GELİŞMELER