Kovulan Fransa, Çad’a geri dönüyor: Gerekçe IŞİD mi?

Çad ile Fransa arasında 2024’te kopan askerî bağlar, henüz iki yıl bile geçmeden yeniden kuruluyor

Encemine’nin Fransız askerlerini ülkeden çıkarmasının ardından Paris ile askerî işbirliği yeniden başladı. Ancak bu kez eski modelden farklı olarak binlerce asker ve kalıcı üsler yerine küçük ekipler, istihbarat, eğitim ve hava desteği öne çıkıyor. 

18 ay önce kapı gösterilmişti

Çad, Kasım 2024’te Fransa ile savunma işbirliği anlaşmasını sona erdirme kararı almış, bunun ardından yaklaşık 65-70 yıllık Fransız askerî varlığı tasfiye edilmişti.

Fransız askerlerinin ülkeden çekilmesi Ocak 2025’te tamamlandı. Encemine’deki Adji-Kosseï başta olmak üzere Fransızların kullandığı askerî tesisler Çad makamlarına devredildi. Yaklaşık 1.000 Fransız askerinin ülkeden ayrılması, Paris açısından Afrika’daki nüfuz kaybının en ağır halkalarından biri oldu.

Dönemin temel gerekçesi ise Çad’ın egemenliği ve dış güvenlik ortaklıklarını yeniden şekillendirme isteğiydi.

Fakat aradan yalnızca yaklaşık 18 ay geçti. Şimdi Fransız askerî personeli yeniden Çad’da.

Sessiz dönüş Nisan ayında başladı

Yeni işbirliğinin dikkat çekici tarafı, dönüşün büyük bir askerî konuşlanma şeklinde değil, oldukça düşük profilli biçimde gerçekleşmesi.

Fransız askerî personelinden küçük bir grubun Nisan 2026’nın ortalarında Encemine’ye döndüğü ve Çad ordusuyla eğitim ve istihbarat alanlarında çalışmaya başladığı bildirildi. Temmuz ve Ağustos aylarında ise iki ülkenin askerî ilişkilerinin yeniden tesis edildiği artık daha açık biçimde ortaya çıktı.

Binlerce asker yok, kalıcı üs yok

Fransa’nın yeni modelinde yaklaşık 1.000 askerin yeniden konuşlandırılması veya eski Fransız üslerinin aynen açılması planlanmıyor.

Bunun yerine askerî eğitim, istihbarat paylaşımı, hava desteği, hava kuvvetleri eğitimi, yaralı askerlerin tahliyesi, ve askerî hava kapasitesinin geliştirilmesi gibi alanlarda işbirliği yürütülüyor.

Fransa açısından en önemli hedeflerden biri ise eski Çavuş Adji-Kosseï hava üssüne gerektiğinde yeniden erişim sağlayabilmek.

Bu, yüzlerce Fransız askerinin sürekli üste bulunması anlamına gelmiyor. Ama Fransız uçaklarının ihtiyaç halinde Çad’daki bu stratejik noktayı kullanabilmesi, Paris’e Afrika’nın kalbinde önemli bir askerî erişim sağlayacak.

Başka bir ifadeyle Fransa ilk etapta üslerini geri almadan askerî erişimini geri kazanacak.

Çad neden yeniden Fransa’ya ihtiyaç duydu? Perde arkasında CNİM ve IŞİD

Encemine’nin Fransa’dan uzaklaşmasının ardından alternatif ortak arayışı başladı.

Bir tarafta Çad Gölü havzasında Boko Haram ve IŞİD bağlantılı silahlı gruplar, diğer tarafta Sudan’daki savaşın sınır bölgesine taşma riski, kuzeyde ise Libya kaynaklı istikrarsızlık bulunuyor.

Çad ordusu özellikle Fransızların ayrılmasının ardından bazı kapasite sorunları yaşadı. İstihbarat toplama, hava desteği ve operasyonlarda yaralanan askerlerin hızlı tahliyesi bunların başında geliyor.

Çad yönetiminden kaynaklar, Fransızların çekilmesinin ardından ülkede gözetleme alanında boşluk oluştuğunu kabul ediyor.

Yani Çad yönetimi, IŞİD ve Cemaat Nusret el-İslam ve’l-Müslimin (CNİM) benzeri gruplara karşı çıkmak uğruna Fransa’nın sömürgeciliğini sürdürmesini göze alıyor.

Kaynak: Mira Haber