Hürmüz’de vergi tartışması: “Dost ülkelere ayrıcalık tanıyacağız”

Küresel enerji ticaretinin can damarı olan Hürmüz Boğazı’ndan artık geçiş ücreti alınacak

İran, ABD ile varılan geçici ateşkes anlaşmasının ardından boğazdan geçen ticari gemilerden “hizmet ücreti” alınacağını resmen duyurdu. Tahran yönetimi, bu uygulamanın bir “geçiş vergisi” olmadığını savunsa da, “zor zamanlarda yanımızda duran dost ülkelere özel muamele yapacağız” açıklaması yeni tartışmaları beraberinde getirdi.

İran’ın Çin Büyükelçisi Abdulrıza Rahmani Fazli, Pekin’de düzenlenen Dünya Barış Forumu’nda yaptığı açıklamada Hürmüz Boğazı’nın İran’ın karasularının bir parçası olduğunu belirterek yeni bir deniz güvenliği sistemi üzerinde Umman ile ortak çalışmalar yürüttüklerini söyledi. Fazli, bu kapsamda boğazdan geçen ticari gemilerden çeşitli hizmetler karşılığında ücret alınacağını ifade etti.

İranlı diplomat, alınacak bedelin “geçiş vergisi” olarak değerlendirilmemesi gerektiğini savunurken, ücretlerin deniz güvenliğinin sağlanması, gemi trafiğinin denetlenmesi, çevresel risklerin yönetimi ve olası deniz kazalarına müdahale gibi hizmetlerin finansmanı amacıyla tahsil edileceğini dile getirdi.

Ancak açıklamanın en dikkat çekici bölümü, “dost ülkelere” yönelik özel uygulama mesajı oldu. Zira Fazli, savaş sürecinde İran’ın yanında duran ve destek veren ülkelere ayrıcalıklı muamele uygulanacağını belirtti.

Hangi ülkelerin bu kapsamda değerlendirileceği açıklanmazken, uluslararası gözlemciler bunun başta Çin ve Rusya olmak üzere İran ile yakın ilişkilerini sürdüren bazı bölge ülkelerini kapsayabileceğini değerlendiriyor.

60 günlük anlaşmanın ardından belirsizlik

İran ile ABD arasında çatışmaları sona erdirmek amacıyla varılan ilk mutabakat kapsamında, ticari gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan 60 gün boyunca herhangi bir ücret ödemeden geçmesi kararlaştırılmıştı. Aynı anlaşma çerçevesinde İran da savaş sırasında uyguladığı fiili ablukayı kaldırmıştı.

Ancak bu 60 günlük sürenin sona ermesinin ardından nasıl bir sistem uygulanacağı anlaşma metninde net şekilde belirtilmedi. İran, bunun ardından yeni ücretlendirme sistemini devreye sokabileceğini savunurken, Washington yönetimi ise uluslararası deniz hukukuna göre Hürmüz Boğazı’nda tek taraflı ücret uygulanamayacağını ve serbest geçiş hakkının korunması gerektiğini vurguluyor.

Tahran yönetimi, Hürmüz Boğazı’nın güvenliği konusunda Umman ile ortak bir mekanizma oluşturmayı planlıyor. Hazırlıkları süren yeni düzenlemelerin; gemi geçişlerinin denetlenmesi, güvenlik koordinasyonu, çevresel denetimler ve hizmet ücretlerinin tahsil edilmesini kapsayacağı belirtiliyor. Ancak planın ayrıntıları henüz kamuoyuyla paylaşılmış değil.

Dünya enerji piyasaları yakından izliyor

Hürmüz Boğazı, küresel petrol ticaretinin yaklaşık beşte birine ve sıvılaştırılmış doğal gaz ihracatının önemli bir bölümüne ev sahipliği yapıyor. Bu nedenle boğazda yaşanacak her türlü güvenlik krizi veya yeni kısıtlama, dünya enerji piyasalarını doğrudan etkiliyor.

İran’ın son savaş sırasında boğazdaki geçişleri büyük ölçüde durdurması petrol fiyatlarında sert yükselişlere neden olmuş, küresel piyasalarda arz endişelerini artırmıştı. Şimdi ise Tahran’ın yeni ücretlendirme planı, sadece enerji şirketleri ve deniz taşımacılığı sektöründe değil, diplomatik cephede de yeni bir gerilim başlığı olarak değerlendiriliyor.

ABD ile İran arasında kalıcı barış müzakereleri sürerken, Hürmüz Boğazı’nın statüsü ve İran’ın uygulamayı planladığı yeni ücret sistemi, taraflar arasındaki en kritik anlaşmazlık konularından biri olmaya devam ediyor. Sürecin nasıl sonuçlanacağı ise yalnızca bölge güvenliğini değil, küresel enerji arzı ve petrol fiyatlarının geleceğini de doğrudan etkileyecek.

Kaynak: Mira Haber