Hmeymim’de toplantı trafiği: Rus komutanlarla ne konuşuldu?

Suriye Genelkurmay Başkanı, Savunma Bakanlığı’ndaki üst düzey bir askeri heyetle Hmeymim Üssü’ne gitti

Suriye Genelkurmay Başkanı Tümgeneral Ali el-Naasan, beraberindeki üst düzey askeri heyetle birlikte Rusya’nın Suriye’deki en önemli askeri tesislerinden Hmeymim Hava Üssü’nü ziyaret etti. Lazkiye’nin batısındaki üste Rus askeri komutanlarla bir araya gelen Naasan’a Suriye Hava Kuvvetleri Komutanı Tuğgeneral Asım Havari ve Deniz Kuvvetleri Komutanı Tuğgeneral Muhammed es-Suud da eşlik etti.

Suriye Savunma Bakanlığı, 16 Eylül Çarşamba günü gerçekleşen ziyareti doğrularken, heyetin Hmeymim’de görev yapan Rus askeri komutanlarla görüşmeler gerçekleştirdiğini açıkladı. Ancak görüşmelerde hangi konuların ele alındığına ilişkin herhangi bir ayrıntı paylaşılmadı.

Ziyaretin zamanlaması ise dikkat çekiyor. Şam ve Moskova, yaklaşık 18 ay süren görüşmelerin ardından 9 Ağustos’ta Suriye’nin Akdeniz kıyısındaki Rus askeri varlığının geleceğini yeniden düzenleyen bir mutabakata varmıştı.

Anlaşma kapsamında Suriye’nin Hmeymim Hava Üssü ve Tartus’taki tesislerin sivil bölümlerinin kontrolünü üstlenmesi, Rus askeri tesislerinin ise yeni düzenlemeler çerçevesinde ortak eğitim ve rehabilitasyon merkezlerine dönüştürülmesi öngörülmüştü. Taraflara geçiş sürecini tamamlamaları için üç aya kadar süre verilmişti.

Ancak anlaşma, Rusya’nın Suriye’deki askeri varlığının sona erdiği anlamına gelmiyor. Moskova, yeni düzenleme kapsamında askeri tesislerde varlığını sürdürmeye devam ederken, bazı Rus personelinin yeni eğitim merkezlerinde görev yapmasının planlandığı bildirilmişti. Rusya da anlaşmanın iki ülke arasındaki askeri işbirliğini geliştireceğini açıklamıştı.

Rusya çekiliyor mu, yoksa üslerin statüsü mü değişiyor?

Hmeymim’deki son görüşme, bu nedenle Rusya’nın Suriye’deki askeri varlığının geleceğine ilişkin tartışmaların tam ortasında gerçekleşti. Anlaşmanın ardından Tartus Limanı’nda da fiili değişiklikler yaşanmaya başlamıştı.

Daha önce Rusya tarafından kullanılan ticari rıhtımlarda sivil sevkiyatların yeniden başlamasıyla birlikte Rus personelinin bazı alanlardan ayrılarak yakındaki askeri tesislere taşındığı bildirildi.

Buna karşın Rusya’nın askeri altyapıyı tamamen terk ettiğine ilişkin bir işaret ortaya çıkmadı. Aksine, Eylül ayının ilk haftasında Rusya’nın Suriye kıyısındaki askeri tesislerine yönelik dikkat çekici bir lojistik hareketlilik yaşandı.

Anlaşmadan haftalar sonra Rus askeri konvoyu Tartus’a ulaştı

7 Eylül’de dört Rus gemisinden oluşan bir konvoy Tartus’a ulaştı. Konvoyda Sparta adlı Ro-Ro kargo gemisinin yanı sıra Akademik Paşin ve General Skobelev adlı ikmal tankerleri ile Udaloy sınıfı Rus destroyeri Admiral Levchenko yer aldı.

Uydu görüntüleri, gemilerin Tartus’a ulaştığını ve bazı gemilerin limandaki rıhtımlara yanaştığını ortaya koydu. Operasyona ilişkin kaynaklar, Sparta’nın Hmeymim ve Tartus’taki Rus tesislerine gönderilmek üzere çeşitli malzemeler taşıdığını, bunlar arasında mühimmatın da bulunduğunu öne sürdü. Ancak taşınan yükün tamamı ve mühimmat iddiası bağımsız olarak doğrulanmış değil.

Bu gelişme, 9 Ağustos’taki mutabakatın ardından Rusya’nın Suriye’deki askeri varlığını terk etmek yerine yeni koşullara göre yeniden organize ettiği değerlendirmelerini güçlendirdi.

Hmeymim Moskova için neden önemli?

Rusya, 2015 yılında Beşşar Esed rejimine destek amacıyla Suriye’ye doğrudan askeri müdahalede bulunduğunda Hmeymim Hava Üssü’nü operasyonlarının ana merkezlerinden biri haline getirmişti. Tartus ise Rus donanmasının Akdeniz’deki en önemli lojistik noktası olarak kullanıldı.

Katil Esed rejiminin Aralık 2024’te devrilmesinin ardından Moskova’nın Suriye’deki geleceği belirsiz hale gelmiş, ancak yeni Şam yönetimi ile Rusya arasındaki temaslar kesilmemişti. Yaklaşık 18 ay süren müzakerelerin ardından iki taraf, Rus askeri varlığını tamamen sona erdirmek yerine tesislerin statüsünü yeniden düzenleyen bir formül üzerinde anlaşmaya vardı.

Ağustos ayında Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara arasında gerçekleştirilen görüşmede de Hmeymim ve Tartus mutabakatının uygulanmasının önemi gündeme geldi.

Şimdi ise Suriye Genelkurmay Başkanı’nın Hava ve Deniz Kuvvetleri komutanlarıyla birlikte Hmeymim’e giderek Rus askeri yetkilileriyle görüşmesi, iki ülke arasındaki yeni askeri düzenlemenin sahadaki en dikkat çekici adımlarından biri oldu.

Görüşmelerin içeriği açıklanmış değil. Ancak ziyaret, Şam-Moskova ilişkilerinde Esed dönemindeki ittifak modelinin sona ermesinin ardından Rus askeri varlığının yeni bir statü altında nasıl sürdürüleceğinin belirlendiği kritik geçiş sürecinde gerçekleşmesi bakımından önem taşıyor.

Başka bir ifadeyle, Hmeymim’de yaşanan gelişme Rusya’nın Suriye’den tamamen çekilmesinden çok, Moskova’nın Suriye kıyısındaki askeri varlığının yeni Şam yönetimiyle farklı bir hukuki ve askeri çerçeveye oturtulması sürecine işaret ediyor.

Kaynak: Mira Haber