Yaptırımlar İran semalarını vurdu: Ülkeler peş peşe uçuşları durdurdu!

ABD’nin İran havacılık sektörüne yönelik yeni yaptırım hamlesi, Tahran’ın uluslararası uçuş ağını sarsmaya başladı

Washington’ın İranlı havayollarına yönelik yaptırımları ve bu şirketlere yakıt, yer hizmetleri ile havalimanı hizmeti sağlayan kuruluşları da hedef alma tehdidi sonrasında Gürcistan, Azerbaycan, Irak ve Umman’da İranlı havayollarının seferlerine yönelik kısıtlamalar devreye girerken, Türkiye’de Mahan Air’in İstanbul ve Ankara uçuşları durduruldu.

ABD Hazine Bakanlığı’nın 8 Eylül’de açıkladığı yeni yaptırım paketinde İran‘ın havacılık sektörüne yönelik kapsamlı tedbirler alındı. Washington, aralarında İran’ın önde gelen havayolu şirketlerinin de bulunduğu 27 kuruluşu yaptırım listesine ekledi.

ABD yönetimi bununla da yetinmeyerek İranlı havayollarına yakıt, yer hizmetleri, iniş hizmetleri ve diğer havalimanı hizmetlerini sağlayan yabancı şirketlerin de ABD yaptırımlarıyla karşılaşabileceği mesajını verdi.

Bu tehdidin etkisi özellikle 23 Eylül itibarıyla daha görünür hale geldi. ABD’nin baskısı doğrudan yabancı ülkelerin hava sahalarını kapatması şeklinde gerçekleşmese de, İranlı havayollarına hizmet veren şirketlerin Amerikan finans sisteminden dışlanma ihtimali, birçok ülkeyi kendi havacılık kuruluşlarının karşı karşıya kalabileceği yaptırım riskini değerlendirmeye itti.

İran’ın komşularından Gürcistan en kapsamlı adımlardan birini atan ülkeler arasında yer aldı. Gürcistan Sivil Havacılık Ajansı, ABD’nin yaptırım listesine aldığı ve Gürcistan ile İran arasında sefer yapan havayollarına ilişkin yaptırım rejimine tam uyum sağlayacağını açıkladı. İranlı havayollarının Gürcistan seferleri 21 Eylül itibarıyla durduruldu.

Azerbaycan’da da benzer bir gelişme yaşandı. İranlı havayollarının Azerbaycan seferleri 22 Eylül’de askıya alındı. Kararın ABD’nin İran havacılık sektörüne yönelik yeni yaptırım paketinin ardından alındığı bildirildi. Ancak Bakü’nün kararının İran’dan gelen tüm uçuşların tamamen yasaklanması anlamına gelmediği, özellikle yaptırım kapsamındaki İranlı havayollarına yönelik olduğu dikkat çekti.

Irak’ta ise özellikle Bağdat hattı etkilendi. ABD yaptırımlarının ardından İranlı havayollarının Bağdat seferlerinin askıya alınması gündeme gelirken, İran tarafı 23 Eylül’den itibaren Bağdat uçuşlarının iptal edildiğini açıkladı. İranlı havayollarının bazı seferlerinin Necef’e yönlendirilmesi üzerinde çalışıldığı bildirildi.

Umman’da da İran havacılığı üzerindeki baskı arttı. Mahan Air, daha önce Tahran-Muscat seferlerini durdurmuştu. 23 Eylül’de ise Muscat Havalimanı’nın İran uçuşlarını kabul etmeyeceği bildirildi. Böylece İran’ın önemli bölgesel bağlantı noktalarından biri daha ciddi kısıtlamalarla karşı karşıya kaldı.

Türkiye’deki durum ise diğer ülkelerden farklı. Ankara’nın bütün İran havayollarına yönelik genel bir uçuş yasağı bulunmuyor. Ancak İran’ın Mahan Air şirketinin İstanbul ve Ankara seferleri 21 Eylül’den itibaren durduruldu. Buna karşın Iran Air ve diğer bazı İranlı havayollarının Türkiye bağlantılarının tamamen sona erdiği söylenemez. Nitekim 23 Eylül’de İran’dan İstanbul’a uçuşların gerçekleştirildiği bildirildi.

İran Air de 22 Eylül’de Türkiye, Azerbaycan ve Irak’taki havacılık makamlarından kendisine resmi bir uçuş yasağı bildirimi ulaşmadığını açıklamıştı. Ancak yalnızca saatler içerisinde yaşanan gelişmeler, yaptırımların sahadaki sonuçlarının hızla değişebildiğini gösterdi.

Çin’den ABD’ye meydan okuyan tutum

Washington’ın baskısına rağmen bütün ülkeler aynı yolu izlemedi. Çin, İran havayollarıyla bağlantısını sürdürürken 23 Eylül’de Mahan Air’e ait bir uçağın Tahran’dan Guangzhou’ya ulaştığı bildirildi.

Pekin daha önce de BM Güvenlik Konseyi kararı olmadan uygulanan tek taraflı yaptırımlara karşı olduğunu açıklamıştı. Rusya’nın da İran’la hava bağlantılarını sürdürmesi, ABD’nin yaptırım politikasının İran’ın uluslararası havacılığını tamamen izole etmesini engelleyen önemli unsurlar arasında bulunuyor.

Böylece ortaya iki farklı tablo çıktı. Bir tarafta ABD’nin yaptırım baskısı nedeniyle İranlı havayollarının uçuşlarını durduran veya kısıtlayan ülkeler bulunurken, diğer tarafta İran’la hava bağlantılarını sürdüren Çin ve Rusya gibi ülkeler yer alıyor.

Kaynak: Mira Haber