Türk gemisine saldırı bardağı taşırdı: Gemi trafiğine kısıtlama mı geliyor?

Türk şirketlerine ait gemilerin Ukrayna saldırılarının hedefi olması Ankara’yı harekete geçirdi

Rusya-Ukrayna savaşının Karadeniz’deki ticari deniz trafiğine yönelik tehdidi giderek büyüyor. Bloomberg News‘un konuya yakın kaynaklara dayandırdığı haberine göre Türkiye, artan güvenlik endişeleri nedeniyle Karadeniz’e girmek isteyen bazı ticari gemilerin geçiş işlemlerini kısıtlamaya başladı.

Kaynaklara göre özellikle Rusya’nın önemli liman kentlerinden Novorossiysk’e veya Ukrayna yönündeki limanlara ilerlemek isteyen bazı ticari gemilerin transit izinleri geciktiriliyor ya da başvuruları daha sıkı bir güvenlik değerlendirmesine tabi tutuluyor.

Ancak Ankara’nın şu aşamada Karadeniz’e yönelik genel bir ticari gemi geçiş yasağı ilan ettiği belirtilmiyor. Türkiye’nin uygulamasının belirli gemiler ve savaş bölgesindeki riskli güzergahlarla sınırlı olduğu aktarılıyor.

Türk gemisine saldırı sonrası karar alındı

Türkiye’nin güvenlik endişelerinin merkezinde ise son dönemde Karadeniz’de art arda meydana gelen saldırılar bulunuyor.

4 Ağustos’ta Rusya’nın Novorossiysk limanı yakınlarında bir Türk şirketine ait ticari gemi insansız hava aracı saldırısına uğradı. Saldırıda üç mürettebatın yaralandığı bildirildi.

Olayın ardından Dışişleri Bakanlığı, Rusya ve Ukrayna’ya Karadeniz’deki seyrüsefer güvenliğinin sağlanması için gerekli tedbirlerin acilen alınması çağrısında bulundu.

Karadeniz’de ticaret gemileri savaşın ortasında

Son haftalarda Karadeniz’de ticari gemilere ve liman altyapısına yönelik saldırıların yoğunlaşması, uluslararası deniz taşımacılığı açısından ciddi bir güvenlik krizini beraberinde getirdi.

Ukrayna, Rusya’nın petrol ticaretinde kullanılan tanker ve altyapılarını hedef alırken Rusya da başta Odesa olmak üzere Ukrayna’nın limanlarına yönelik saldırılarını sürdürüyor.

Reuters‘ın aktardığı verilere göre yalnızca Temmuz ayında Ukrayna, limanlarda ve denizde toplam 57 ticari geminin saldırılardan etkilendiğini bildirdi. Aynı dönemde Ukrayna limanlarına yönelik onlarca saldırı gerçekleştirildi.

Böylece Karadeniz’de savaşın cephe hattı giderek deniz ticaretinin içine doğru genişliyor.

Novorossiysk neden kritik?

Türkiye’nin geçiş kısıtlaması haberinde özellikle Novorossiysk’in adı öne çıkıyor. Rusya’nın Karadeniz kıyısındaki en önemli limanlarından biri olan Novorossiysk; petrol, tahıl ve diğer emtiaların dünya piyasalarına ulaştırılmasında kritik bir rol oynuyor.

Liman bölgesinde ayrıca Kazakistan petrolünü dünya piyasalarına taşıyan Hazar Boru Hattı Konsorsiyumu’nun (CPC) terminali bulunuyor. Aktarılanlara göre bu CPC sistemi, Kazakistan’ın ham petrol ihracatının yaklaşık yüzde 80’ini taşıyor.

Bu nedenle Novorossiysk çevresindeki saldırıların kapsamının genişlemesi yalnızca Rusya-Ukrayna savaşının taraflarını değil, küresel enerji piyasalarını da doğrudan etkileyebilecek bir risk oluşturuyor.

Sigorta ve navlun fiyatları fırladı

Karadeniz’deki saldırılar deniz taşımacılığının maliyetini de hızla yükseltiyor. Bazı verilere göre Karadeniz’deki petrol tankerlerinin günlük maliyeti kısa süre içerisinde 200 bin dolar seviyelerinden 300 bin doların üzerine çıktı.

Savaş riski nedeniyle sigorta maliyetlerinde de ciddi artış yaşandı. Bazı Karadeniz limanlarına giden gemiler için savaş sigortası primlerinin geminin değerinin yaklaşık yüzde 2’sine kadar yükseldiği bildirildi.

Bu tablo, savaşın enerji ve gıda piyasaları üzerindeki etkisinin yalnızca askeri saldırılarla sınırlı kalmayabileceğini gösteriyor.

Türkiye’nin önündeki en kritik denklem: Montrö

Türkiye’nin attığı iddia edilen adım, Montrö Boğazlar Sözleşmesi açısından da dikkat çekici.

Montrö, ticari gemilerin Türk Boğazlarından geçişinde barış zamanında genel olarak serbest geçiş ilkesini koruyor. Askeri gemiler bakımından ise çok daha kapsamlı kısıtlamalar bulunuyor.

Bu nedenle Bloomberg‘in haberinde söz konusu edilen uygulamanın, Türkiye’nin Boğazları ticari gemilere tamamen kapatması şeklinde değerlendirilmemesi gerekiyor.

Nitekim gemi hareketlerine ilişkin veriler, Türkiye ve Bulgaristan limanlarına giden ticari gemilerin Çanakkale Boğazı üzerinden Karadeniz yönünde hareket etmeye devam ettiğini gösteriyor.

Dolayısıyla Ankara’nın attığı adımın şu aşamada genel bir abluka değil, savaş bölgesine girecek belirli ticari gemilere yönelik güvenlik tedbiri ve transit izinlerinin sıkılaştırılması olduğu anlaşılıyor.

Kaynak: Mira Haber