Savaş yeniden mi başlıyor? İran’a saldırı sonrası Körfez’de alarm zilleri!

ABD ile İran arasında haftalardır görece düşük yoğunlukta seyreden savaş, 30 Ağustos gecesi Hürmüz Boğazı’nda yapılan saldırıyla yeniden alevlendi

ABD güçleri İran’ın stratejik Larak (Lark) Adası’ndaki iki füze fırlatma sistemini vururken, Tahran saldırıya Ürdün’deki Amerikan üslerini hedef alarak karşılık verdi. Gerilimin 31 Ağustos’ta Birleşik Arap Emirlikleri’ne kadar yayılmasıyla birlikte dünyanın en kritik enerji geçiş noktalarından biri yeniden savaşın merkezine oturdu.

Washington, Larak Adası’ndaki saldırıyı İran Devrim Muhafızları’nın Hürmüz Boğazı’na deniz mayını taşıyan roketleri fırlatmaya hazırlandığı iddiasıyla gerçekleştirdi. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı operasyonu “sınırlı ve hassas” bir müdahale olarak tanımlarken, söz konusu faaliyetlerin uluslararası deniz trafiği açısından “acil tehdit” oluşturduğunu savundu.

Böylece ABD, Temmuz sonundan bu yana İran topraklarına yönelik bilinen ilk doğrudan saldırısını gerçekleştirmiş oldu.

İran ise saldırıyı bir provokasyon olarak nitelendirdi. Devrim Muhafızları, Amerikan saldırısında İranlı asker ve sivillerin öldüğünü ve yaralandığını açıkladı. Tahran yönetimi, ABD’nin saldırısının cevapsız kalmayacağını duyururken misilleme gecikmedi.

Arap ülkeleri yeniden alarmda

İran güçleri, Ürdün’deki ABD askeri tesislerine balistik füzeler fırlattı. Ürdün makamları, hava sahasına giren sekiz füzenin önlendiğini açıklarken, ABD tarafı da saldırının büyük ölçüde engellendiğini ve ciddi bir hasar meydana gelmediğini bildirdi.

Ancak gerilimin asıl tehlikeli tarafı, çatışmanın Hürmüz Boğazı’ndan Körfez’deki Amerikan üslerine doğru genişlemesi oldu. İran ordusu, 31 Ağustos’un ilk saatlerinde Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki Al Minhad Hava Üssü’nde bulunan ABD askerleri ve helikopterlerini onlarca patlayıcı İHA ile hedef aldığını açıkladı.

İran tarafı bunun Larak Adası’ndaki saldırıya misilleme olduğunu belirtirken, saldırının sonuçlarına ilişkin bağımsız doğrulama bulunmuyor.

Tansiyonun merkezinde ise Hürmüz Boğazı bulunuyor. İran’ın mayın döşeme kapasitesi ile ABD’nin bunu engelleme girişimi, dünyanın enerji damarlarından birini doğrudan çatışma alanına çevirmiş durumda. İran Devrim Muhafızları, ayrıca Hürmüz’de bir süpertankerin mayınlara çarparak alev aldığını duyurarak boğazdan geçiş yapan gemilere İran’ın belirlediği kurallara uyma uyarısında bulundu.

Washington ise İran’ın yeniden mayın döşemesine izin vermeyeceğini ilan etti.

Krizin ticari deniz taşımacılığı üzerindeki etkisi de ağırlaşıyor. Hürmüz Boğazı’ndan geçen görünür ticari gemi sayısının hafta sonunda günde yaklaşık beşe kadar düştüğü bildirildi. Bazı gemilerin saldırı ve mayın tehlikesinden kaçınmak amacıyla otomatik tanımlama sistemlerini kapatması nedeniyle gerçek geçiş sayısının daha yüksek olabileceği belirtiliyor.

Savaş öncesinde dünya ham petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatlarının yaklaşık beşte birinin geçtiği boğazın yeniden savaş alanına dönüşmesi, çatışmanın yalnızca bölgesel değil küresel sonuçlar doğurabileceği endişesini büyütüyor.

Petrol yükseldi

Piyasalar da gelişmelere anında tepki verdi. ABD’nin Larak Adası’na düzenlediği saldırının ardından Brent petrolünün varil fiyatı 90 doların üzerine çıktı. Petrol fiyatlarındaki yükseliş, Hürmüz’deki deniz trafiğinin daha da aksaması ve enerji arzında yeni bir şok yaşanabileceği korkusundan kaynaklandı.

Asya borsaları da artan jeopolitik risk ve enerji maliyetlerinin enflasyonu yeniden körükleyebileceği endişesiyle geriledi.

Gerilimin gölgesinde ABD Başkanı Donald Trump ise İran’ın bir başka stratejik noktası olan Hark Adası hakkında dikkat çekici bir paylaşım yaptı. Trump, İran’ın petrol ihracatının kilit merkezlerinden Hark Adası’nın “paramparça edildiğini” öne süren, yapay zeka üretimi bir video yayınladı.

Hark Adası’nın gerçekten hedef alınması halinde ise bunun İran ekonomisi açısından son derece ağır sonuçları olabilecek. Savaş öncesinde İran’ın petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90’ını gerçekleştiren Hark, ülkenin enerji ticaretindeki en kritik merkezlerden biri olarak öne çıkıyordu. 

İran’a yönelik yeni yaptırımlar

Washington’ın askeri baskısı ekonomik cephede de sürüyor. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, İran’a yönelik ikincil yaptırımların bundan sonra haftalık olarak uygulanabileceğini açıkladı. ABD yönetimi böylece Tahran’ı yalnızca askeri açıdan değil, İran’la finansal ilişkileri bulunan kurumları hedef alarak ekonomik açıdan da sıkıştırmaya hazırlanıyor.

Bütün bu gelişmeler, aylar süren savaşın yeni ve daha tehlikeli bir aşamaya girdiğini gösteriyor. Larak Adası’ndaki iki fırlatıcının vurulmasıyla başlayan son saldırı dalgası, birkaç saat içerisinde Ürdün’deki ABD üslerine, ardından Körfez’deki Amerikan askeri varlığına uzandı. Hürmüz’de mayın tehdidi ve tanker güvenliği ise çatışmanın sınırlarını çoktan askeri hedeflerin dışına taşımış durumda.

Şimdi gözler Hürmüz Boğazı’nda. Çünkü burada yaşanacak yeni bir saldırı yalnızca ABD ile İran arasındaki savaşı büyütmekle kalmayacak; dünya enerji piyasalarını, petrol fiyatlarını ve küresel deniz ticaretini de doğrudan sarsabilecek.

Bir yanda İran’ın boğaz üzerindeki kontrol iddiası, diğer yanda Washington’ın deniz trafiğini açık tutma ısrarı bulunurken, 30 Ağustos’ta yeniden çekilen savaş tetiğinin nereye kadar uzanacağı belirsizliğini koruyor.

Kaynak: Mira Haber