Şam’da kritik pazarlık: SDG feshedildi, gözler Kürtçe ve YPJ’nin geleceğine çevrildi

Suriye’de yıllardır devam eden çatışmanın en tartışmalı başlıklarından biri yeni bir döneme girerken, Şam’da gerçekleşen kritik temaslardan dikkat çekici ayrıntılar gelmeye devam ediyor. SDG’nin bağımsız silahlı yapı olarak feshedilerek Suriye devlet kurumlarına entegrasyonunun ilan edilmesinin ardından, Ahmed Şara ile SDG’nin eski komutanı Mazlum Abdi ve beraberindeki heyet arasında yapılan görüşmelerde örgütün geleceğinden Kürtçe eğitime, YPJ’nin statüsünden üst düzey görevlendirmelere kadar birçok başlığın masaya yatırıldığı bildirildi.

Aktarılan bilgilere göre Şam’daki Halk Sarayı’nda gerçekleştirilen görüşmelere Mazlum Abdi’nin yanı sıra Özerk Yönetim Dış İlişkiler Dairesi Eş Başkanı İlham Ahmed, YPJ Genel Komutanlığı üyesi Newroz Ahmed ve daha önce SDG komutanlığı yapmış, halen Suriye Savunma Bakan Yardımcısı olarak görev yapan Semir Oso (Sipan Hemo) katıldı. Heyetin Şam temasları kapsamında Dışişleri Bakanı Esad Şeybani ile de görüşmeler gerçekleştirdiği bildirildi.

Abdi’ye danışmanlık, İlham Ahmed’e Meclis görevi

Görüşmelerin en dikkat çekici iddialarından biri ise Şam yönetiminin Mazlum Abdi ve İlham Ahmed’e üst düzey görevler teklif ettiği yönünde.

Kaynaklara göre Ahmed Şara, Abdi’ye kendi danışmanlığı görevini, İlham Ahmed’e ise Suriye Meclisi Dış İlişkiler Komisyonu üyeliğini teklif etti. Ancak iki ismin söz konusu teklifleri kabul edip etmeyeceğinin henüz netleşmediği belirtiliyor.

Bu iddia, SDG’nin askeri yapısının sona erdirilmesinin ardından Şam’ın bölgedeki eski siyasi ve askeri aktörleri devlet kurumları içerisinde konumlandırarak yeni bir denge oluşturma arayışında olduğuna işaret ediyor.

Nitekim 25 Ağustos’ta Mazlum Abdi, Halk Sarayı’nda yaptığı açıklamada SDG’nin bağımsız askeri güç olarak görevini tamamladığını ve feshedildiğini duyurdu. Abdi, güçlerin Suriye ordusunun birliklerine entegrasyon sürecinin tamamlandığını açıkladı.

Masanın en hassas başlığı: Kürtçe

Ancak askeri entegrasyonun tamamlanması, siyasi ve kültürel meselelerin de çözüldüğü anlamına gelmiyor.

Görüşmelerde özellikle Kürtçe eğitim ve Kürtçenin Suriye Anayasası’ndaki statüsünün önemli bir başlık olarak ele alındığı bildirildi.

İddiaya göre SDG tarafı, kuzeydoğu Suriye’deki okullarda müfredatın büyük bölümünün Kürtçe olmasını ve Kürtçenin Suriye Anayasası’nda resmi dil olarak tanınmasını talep ediyor. Şam yönetiminin ise derslerin büyük bölümünün Arapça yürütülmesi gerektiği görüşünü koruduğu ve tarafların bu konuda henüz tam bir uzlaşmaya varamadığı aktarılıyor.

Bununla birlikte Abdi, fesih açıklamasında Şara’nın Kürtçe eğitim hakkının korunması konusunda olumlu bir tutum sergilediğini söyledi. Suriye devlet ajansı da Abdi’nin, yeni dönemde Kürtçe eğitim hakkının korunmasına ilişkin Şara’nın tutumuna dikkat çektiğini aktardı.

Dolayısıyla önümüzdeki dönemin en kritik pazarlıklarından birinin “Kürtçe eğitim hakkının nasıl uygulanacağı ve bunun anayasal güvenceye bağlanıp bağlanmayacağı” olması bekleniyor.

YPJ için yeni formül

Görüşmelerde kadın silahlı yapılanması YPJ’nin geleceği de ayrıca ele alındı.

Ahmed Şara ile YPJ Komutanlık üyesi Newroz Ahmed arasında yapılan özel görüşmede, YPJ’nin Suriye İçişleri Bakanlığı bünyesine dahil edilmesi yönünde bir uzlaşı sağlandığı ifade edildi.

Bu gelişme, SDG’nin askeri yapısının feshedilmesinden sonra kadın teröristlerin hangi devlet kurumları altında ve hangi statüyle görev yapacağı sorusuna verilen ilk somut cevaplardan biri olarak öne çıkıyor.

Daha önce de SDG’nin omurgasını oluşturan YPG unsurlarının devlet güçlerine entegrasyon sürecine dahil edildiği ve Sipan Hemo’nun mart ayında ülkenin doğu bölgelerinden sorumlu savunma bakan yardımcılığına getirildiği bildirilmişti.

29 Ocak anlaşması yeni aşamada

Bütün bu gelişmeler, Şam ile SDG arasında 29 Ocak’ta varılan anlaşmanın uygulanmasında yeni bir aşamaya geçildiğini gösteriyor.

Anlaşma kapsamında SDG güçlerinin Suriye devlet yapısına kademeli biçimde entegre edilmesi öngörülüyordu. Ağustos ayında yaşanan gelişmelerle birlikte askeri entegrasyonun önemli bölümü tamamlanırken, eğitim, yerel yönetim düzenlemeleri, yerinden edilenlerin dönüşü ve Kürtlerin siyasi-kültürel haklarına ilişkin bazı dosyalar hâlâ çözüm bekliyor.

25 Ağustos’ta yapılan fesih açıklaması bu nedenle yalnızca bir askeri yapının sona ermesi değil, Suriye’nin kuzeydoğusundaki ayrı askeri ve idari yapılanmanın Şam merkezli devlet sistemi içerisine alınması bakımından da önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.

Şimdi asıl mücadele masada

Yıllarca sahada silahların belirlediği dengeler, bugün Şam’daki siyasi masaya taşınmış durumda.

SDG’nin bağımsız askeri yapı olarak feshedilmesiyle birlikte artık en kritik sorular; Kürtçenin eğitimdeki yeri, anayasal statüsü, yerel yönetimlerin geleceği, YPJ unsurlarının devlet içerisindeki konumu ve eski SDG kadrolarının siyasi sistemde nasıl değerlendirileceği olacak.

Şam ile Kürt siyasi ve askeri aktörleri arasında varılacak mutabakatın kapsamı, yalnızca kuzeydoğu Suriye’nin geleceğini değil, ülkenin yeni anayasal düzeninin nasıl şekilleneceğini de etkileyebilecek nitelikte.

Şimdilik askeri dosyada önemli bir eşik aşılmış görünüyor. Fakat siyasi dosya henüz kapanmış değil. SDG silahlarını bıraktı; şimdi asıl pazarlık, masada hangi hakların ve hangi siyasi statünün kabul edileceği üzerinden yürütülecek.

Kaynak: Mira Haber