S-400’lerin geleceği ne olacak? Rusya’dan yeşil ışık!

Türkiye’nin en tartışmalı savunma yatırımlarından biri olan S-400 hava savunma sistemleri için dikkat çekici bir gelişme yaşandı

Konuya yakın birden fazla kaynağın aktardığı bilgilere göre Rusya, Ankara’nın elindeki S-400 sistemlerini Birleşik Arap Emirlikleri’ne (BAE) satma ihtimaline olumlu yaklaşıyor. Ancak kaynaklar, görüşmelerin henüz sonuçlanmadığını ve nihai kararın verilmediğini vurguluyor.

Türkiye’nin 2019 yılında Rusya’dan satın aldığı S-400 sistemleri, Ankara-Washington ilişkilerinde uzun yıllardır çözülemeyen en büyük kriz başlıklarından biri olarak öne çıkıyor. Bu alımın ardından ABD, Türkiye’yi F-35 beşinci nesil savaş uçağı programından çıkarmış, ayrıca Türk savunma sanayisine yönelik yaptırımları yürürlüğe koymuştu.

ABD’nin, Türkiye için üretilen altı adet F-35 savaş uçağını halen depolarda tuttuğu biliniyor. Söz konusu uçakların teslimatı da 2020 yılında çıkarılan Amerikan yasaları nedeniyle engellenmişti.

Donald Trump’ın 2025 yılında yeniden Beyaz Saray’a dönmesinin ardından Ankara ile Washington arasındaki ilişkilerde yeni bir normalleşme süreci başladı. Bu süreçte S-400 meselesi ve Türkiye’nin yeniden F-35 programına dahil edilmesi, iki ülke arasındaki en kritik pazarlık başlıklarından biri haline geldi.

S-400 varsa F-35 yok

2020 tarihli ABD Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası (NDAA), Türkiye’nin F-35 savaş uçaklarını alabilmesi için S-400 sistemlerine artık sahip olmadığının ABD yönetimi tarafından teyit edilmesini şart koşuyor. Aynı yasa, Trump döneminde Türkiye’ye uygulanan yaptırımların kaldırılmasını da daha ağır koşullara bağlıyor.

Edinilen bilgilere göre Ankara ile Washington son yaklaşık bir buçuk yıldır bu çıkmazı aşabilecek farklı formüller üzerinde çalışıyor.

Masadaki ilk seçeneklerden biri, S-400 sistemlerinin kritik parçalarının sökülerek kullanılamaz hale getirilmesi ve ABD ile koordineli biçimde güvenli bir depoda muhafaza edilmesiydi. Ancak bazı kaynaklar, bu yöntemin yalnızca geçici bir muafiyet sağlayabileceğini, yaptırımların tamamen kaldırılması için yeterli görülmediğini belirtiyor.

Bunun üzerine farklı bir seçenek öne çıktı. Türk ve Rus kaynaklar, Türkiye’nin S-400 sistemlerini üçüncü bir ülkeye, yani Birleşik Arap Emirlikleri’ne satması yönündeki görüşmelerin aylardır sürdüğünü ifade ediyor.

Kremlin’den doğrulama

Kremlin de Cuma günü yaptığı açıklamayla bu temasları doğruladı. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, konunun son derece hassas olduğunu belirterek Türkiye ile üçüncü bir ülkeye satış ihtimali konusunda istişarelerin devam edeceğini açıkladı.

Konuya yakın bir Rus kaynak ise Moskova’nın yaklaşımını şu sözlerle özetledi:

Aynı kaynak, satışın Birleşik Arap Emirlikleri’ne gerçekleşmesi halinde Rusya’nın Ankara ile imzalanan mevcut sözleşmenin tüm hükümlerini dikkatle değerlendireceğini ve buna göre hareket edeceğini söyledi.

Türk kaynaklar ise BAE’nin Rus yapımı savunma sistemlerine yabancı olmadığını hatırlatıyor. Abu Dabi yönetimi halen Pantsir hava savunma sistemlerini kullanıyor ve son yıllarda savunma tedarikini yalnızca Batılı ülkelere bağımlı kalmayacak şekilde çeşitlendirme politikası izliyor.

“Perde arkasında gerilim var”

Öte yandan Avrupalı bir yatırımcı, Rusya ile BAE arasında perde arkasında bazı gerilimlerin de bulunduğunu öne sürdü. İddiaya göre Moskova’nın İran’a verdiği destek, Abu Dabi yönetiminde rahatsızlık oluşturuyor. Özellikle İran’ın savaş sırasında Körfez ülkelerine yönelik insansız hava araçları ve balistik füze saldırıları gerçekleştirmesi, iki taraf arasındaki ilişkileri olumsuz etkileyen unsurlar arasında gösteriliyor.

Kaynaklar, olası satışın ABD yaptırımlarına takılmayacağını da belirtiyor. Çünkü söz konusu anlaşma Rusya ile değil, Türkiye ile Birleşik Arap Emirlikleri arasında yapılacak bir satış olarak değerlendirilecek.

Aynı kaynaklar, daha önce gündeme gelen “Rusya’nın S-400 sistemlerini Türkiye’den geri alacağı” yönündeki haberlerin gerçeği yansıtmadığını, Moskova’nın böyle bir seçeneğe sıcak bakmadığını ifade ediyor.

Öte yandan Ankara’nın Cuma günü kamuoyuna, üçüncü bir ülkeye satış görüşmelerinin başladığını duyurmayı planladığı ancak bu açıklamanın son anda iptal edildiği öne sürüldü. İptalin gerekçesi ise paylaşılmadı.

Rusya’nın böyle bir satışa neden olumlu yaklaştığı henüz netlik kazanmış değil. Ancak Ankara kulislerinde Moskova’nın bu onay karşılığında Türkiye’den çeşitli tavizler isteyebileceği konuşuluyor. Bunlardan en önemlisi ise süresi dolan doğal gaz anlaşmasının yenilenmesi olarak gösteriliyor. Taraflar arasında enerji alanındaki müzakerelerin de halen devam ettiği belirtiliyor.

Kaynak: Mira Haber, MEE