NATO zirvesinde F-35 başlığı: CAATSA dönemi sona mı eriyor?

ABD ile Türkiye arasında yıllardır çözülemeyen F-35 krizinde dikkat çekici bir gelişme yaşanıyor

ABD Başkanı Donald Trump’ın, Ankara’da düzenlenecek NATO Zirvesi kapsamında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile yapacağı görüşmede Türkiye’nin yeniden F-35 savaş uçağı programına dönüşünü desteklediğini açıklaması bekleniyor. ABD basınına göre bu adım, 2019 yılında Trump yönetiminin aldığı ve Türkiye’yi programdan çıkaran kararın tersine çevrilmesi anlamına gelebilir.

The New York Times‘ın dört üst düzey ABD yetkilisine dayandırdığı habere göre Trump, Türkiye’nin F-35 programına yeniden dahil edilmesi için gerekli sürecin başlatılmasına sıcak bakıyor. Ancak nihai kararın henüz verilmediği, sürecin hem hukuki hem de siyasi açıdan önemli engeller içerdiği belirtiliyor.

Washington’un önündeki en büyük engel ise Türkiye’nin envanterindeki Rus yapımı S-400 hava savunma sistemleri. ABD Kongresi’nin yürürlüğe koyduğu düzenlemeler, Türkiye’nin S-400 sistemlerine sahip olduğu veya bunları kullandığı sürece F-35 savaş uçaklarının satışına izin vermiyor.

Bu nedenle Trump yönetiminin Kongre’yi ikna edebilmesi için Türkiye’nin artık S-400 sistemlerini kullanmadığını ya da elinde bulundurmadığını ortaya koyacak bir formül geliştirmesi gerekiyor.

S-400’ler ne olacak?

ABD yönetimi içinde masaya yatırılan seçenekler arasında S-400 sistemlerinin üçüncü bir ülkeye devredilmesi, tamamen çalışamaz hâle getirilmesi veya Kongre’nin güvenlik kaygılarını ortadan kaldıracak teknik çözümler üretilmesi bulunuyor. Geçmişte sistemlerin Ukrayna’ya devredilmesi ihtimali de gündeme gelmiş ancak bu fikir hayata geçirilememişti.

Krizin temeli ise 2019 yılına uzanıyor. Türkiye’nin Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi satın almasının ardından Washington, F-35’lerin aynı ülkede S-400’lerle birlikte kullanılmasının savaş uçağının gizlilik teknolojisini riske atacağını savunmuştu.

Bunun üzerine Trump yönetimi Türkiye’yi F-35 ortak üretim programından çıkarmış, sipariş edilen uçakların teslimatını durdurmuş ve Ankara’ya CAATSA yaptırımları uygulanmıştı.

Ankara ise yıllardır bu karara karşı çıkıyor. Türk yetkililer, S-400 ile F-35’in birlikte kullanılmasının teknik olarak sorun oluşturmadığını, bu iddianın ortak bir teknik komisyon tarafından incelenmesini defalarca teklif ettiklerini belirtiyor. Türkiye ayrıca F-35 programındaki tüm mali yükümlülüklerini yerine getirdiğini ve programdan çıkarılmasının hukuki dayanaktan yoksun olduğunu savunuyor.

Trump ile Türkiye ilişkileri

Son dönemde iki ülke arasında savunma alanında dikkat çeken bir yumuşama yaşanıyor. Trump’ın geçtiğimiz haftalarda Türkiye’yi “çok mutlu edecek” bir adım atabileceğini söylemesi, ardından ABD yönetiminin yaklaşık 700 milyon dolarlık F110 savaş uçağı motoru satışını Kongre’ye bildirmesi, F-35 dosyasında da yeni bir dönemin kapısını aralayabileceği şeklinde yorumlandı.

Bununla birlikte Türkiye’nin F-35 programına dönüşü henüz kesinleşmiş değil. Trump’ın Ankara’da vereceği mesajlar diplomatik açıdan kritik önem taşısa da sürecin tamamlanabilmesi için ABD Kongresi’nin olası itirazlarının aşılması ve S-400 meselesine ilişkin her iki tarafın da kabul edeceği bir çözüm bulunması gerekiyor.

Kaynak: Mira Haber