Herzog’u Türk hava sahasından Azerbaycan geçirmiş

Katil İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog’un Azerbaycan’ın başkenti Bakü’ye gerçekleştirdiği ziyaret, Türkiye’nin İsrail hükümet uçaklarına yönelik hava sahası kısıtlamasını yeniden gündeme taşıdı

Middle East Eye‘ın (MEE) edindiği bilgilere göre, Türk hava sahasını kullanamayan soykırımcı İsrail Cumhurbaşkanı, uluslararası bir konferansa katılmak üzere bu kez Azerbaycan Hava Yolları’na (AZAL) ait yolcu uçağıyla seyahat etti. Üstelik Herzog’u taşıyan uçak, Türkiye’nin hava sahasından geçerek Bakü’ye ulaştı.

Uçuş takip platformu Flightradar24’ün açık kaynak verileri, Herzog’un 14 Ekim Çarşamba günü J222 sefer sayılı uçuşla Tel Aviv’den ayrıldığını gösterdi. Saat 11.35’te havalanan uçak, Türk hava sahasını geçtikten sonra yerel saatle 15.40’ta Bakü’ye indi. Herzog’un karşılama törenine ait fotoğraf ve görüntülerde de İsrail Cumhurbaşkanı’nın, uçuş kayıtlarında belirtilen uçak tipiyle örtüşen Boeing 787-8 Dreamliner ile geldiği görüldü.

Varış saati, Herzog’un basın ekibinin yaptığı açıklamayla da uyuştu. İsrail Cumhurbaşkanlığı Sözcülüğü ise uçuşa ilişkin ayrıntılar hakkında “bu aşamada” yorum yapmayı reddetti.

Türkiye, 2024’te Herzog’un uçağını geri çevirmişti

Ankara’nın İsrail hükümet uçaklarına yönelik hava sahası kısıtlaması yeni değil. Türkiye, Kasım 2024’te Herzog’un COP29 İklim Zirvesi’ne katılmak üzere Bakü’ye gitmesini planladığı sırada İsrail Cumhurbaşkanı’nın uçağının Türk hava sahasını kullanmasına izin vermemiş, bunun üzerine ziyaret iptal edilmişti. Herzog, bu yıl nisan ayında Kazakistan’a gerçekleştirdiği resmî ziyaret sırasında da Türkiye hava sahasından kaçınmak için yaklaşık sekiz saatlik bir güzergâhı kullanmak zorunda kalmıştı.

Bu kez İsrail heyetinin, Yunanistan ve Bulgaristan üzerinden Karadeniz’i aşan daha uzun bir rota yerine Azerbaycan’a ait bir yolcu uçağını tercih ettiği belirtiliyor. MEE‘nin aktardığı bilgilere göre, Karadeniz’de gemilere yönelik devam eden saldırıların bu güzergâhın güvenliğine ilişkin endişeleri artırması da tercihte etkili oldu.

Her ne kadar Herzog hakkında Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) tarafından çıkarılmış bir tutuklama emri bulunmasa da Ankara, İsrail hükümetine ait uçakların Türk hava sahasını kullanmasına izin vermiyor. Buna karşılık İsrail ve diğer ülkelere ait sivil havayolu şirketlerinin yolcu uçakları, Tel Aviv’e gidiş ve dönüş seferlerinde Türk hava sahasından geçmeye devam edebiliyor.

“Her yolcu uçağının yolcu listesini alamazsınız”

MEE‘ye konuşan ve konuyla ilgili bilgi sahibi bir Türk yetkili, Azerbaycan’ın Herzog’u taşıyan AZAL uçağı hakkında Türkiye’ye önceden bilgi vermediğini söyledi. Yetkiliye göre İsrail hükümeti de Ankara’nın tutumunu bildiği için artık Türk hava sahasını kullanmak üzere resmî başvuruda bulunmuyor.

Türk yetkili, “Doğal olarak Türkiye, hava sahasından yalnızca geçip giden her yolcu uçağının yolcu listesini alamaz” ifadelerini kullandı. Böylece İsrail Cumhurbaşkanı’nı taşıyan sivil uçağın Türk hava sahasından geçmesi, Ankara’nın İsrail hükümet uçaklarına yönelik kısıtlamasının kaldırıldığı anlamına gelmiyor. Söz konusu uçuşta, İsrail Cumhurbaşkanı’nın sivil bir havayolu seferiyle seyahat etmesi belirleyici unsur olarak öne çıkıyor.

Herzog, Aliyev ile görüştü; Erdoğan zirveye katılmadı

Herzog, Bakü’ye varışının ardından Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile görüştü. İşgalci Cumhurbaşkanı, 15 Ekim Perşembe günü düzenlenen Asya’da İşbirliği ve Güven Artırıcı Önlemler Konferansı’nın (CICA) yedinci zirvesine katılmak üzere Azerbaycan’da bulunuyor.

Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın zirveye katılmak yerine Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ı göndermesi de dikkat çekti. Erdoğan’ın Herzog’un katılımı nedeniyle zirveye gitmekten kaçınmış olabileceği değerlendirilirken Fidan’ın, Ankara ile Bakü arasında son günlerde belirginleşen gerilimi azaltmak için temaslarda bulunması bekleniyor.

İki ülke arasındaki gerilimin arka planında ise Azerbaycan yönetiminin geçen hafta ilkokul ve ortaokullarda başörtüsünü yasaklama kararı aldığı yönündeki haberler bulunuyor. Söz konusu karar, Türkiye ile Azerbaycan arasındaki ilişkilerde yeni bir tartışma başlığı oluşturdu.

Uçağın adı “Şuşa”: Sıradan bir tercih mi, siyasi mesaj mı?

Herzog’u Bakü’ye taşıyan AZAL uçağının adı da tartışmaların odağına yerleşti: “Şuşa”.

Sosyal medyada bazı yorumcular, uçağın adının tesadüf olmadığını savunarak bu tercihi Ankara’ya yönelik sembolik bir mesaj olarak değerlendirdi. Şuşa, Azerbaycan’ın 2020’deki İkinci Karabağ Savaşı sırasında yeniden kontrol altına aldığı önemli şehirlerden biri. Türkiye ile Azerbaycan, savaşın ardından 2021’de imzaladıkları Şuşa Beyannamesi ile karşılıklı savunma ve güvenlik alanındaki işbirliklerini güçlendirme taahhüdünde bulunmuştu.

Türkiye ve İsrail, 2020’deki savaş sırasında Azerbaycan’a maddi destek sağlayan ülkeler arasında yer almıştı. Bu destek, Azerbaycan’ın uluslararası alanda kendi toprağı olarak tanınan ve Ermenistan’ın işgali altında bulunan geniş bölgeleri yeniden kontrolüne almasına katkı sağlamıştı.

Bu nedenle Herzog’u taşıyan uçağın “Şuşa” adını taşıması, bazı sosyal medya kullanıcılarınca yalnızca teknik bir ayrıntı olarak değil, Türkiye-Azerbaycan ilişkilerinin hassaslaştığı bir dönemde sembolik anlam taşıyabilecek bir tercih olarak yorumlandı. 

Kaynak: Mira Haber, MEE