Format atınca izler silinmiyor: Arama geçmişi, VPN ve gizli pencere hakkında bilinmesi gerekenler

Bilgisayara format atmak, arama geçmişinden ve internetteki izlerden tamamen kurtulmanın yolu olarak görülüyor. Ancak uzmanlar, formatın yalnızca bilgisayardaki kayıtları sildiğini, internetteki izlerin ise yerinde kaldığını hatırlatıyor.

İnternette yapılan bir arama yalnızca kullanıcının bilgisayarında iz bırakmıyor. Tarayıcıda bir Google hesabıyla oturum açıksa aramalar hesabın “Etkinliğim” sayfasına kaydediliyor. Bir siteye “Google ile giriş yap” denilerek üye olunduysa bu bağlantı da hesapta duruyor. Türkiye’de internet servis sağlayıcıları ise yasa gereği hangi siteye hangi saatte bağlanıldığını gösteren kayıtları belirli bir süre saklamak zorunda. Bu kayıtlarda aramanın içeriği görünmüyor, yalnızca bağlantı bilgisi tutuluyor.

Kayıtlar herkese açık değil

Bu kayıtlar herkesin erişebileceği bilgiler değil. Google’daki ve internet sağlayıcısındaki kayıtlara ancak resmî bir soruşturmada, yasal talep veya mahkeme kararıyla ulaşılabiliyor. Ancak kayıtların kişiye değil hesaba ve internet hattına bağlı olması önemli bir risk doğuruyor: Bir kullanıcının bilgisayarını başka biri kullandığında, yapılan aramalar kayıtlarda o kullanıcının adına görünüyor.

VPN ve gizli pencere sanıldığı kadar koruma sağlamıyor

Yaygın inanışın aksine VPN, Google hesabıyla oturum açıkken yapılan aramaları gizlemiyor. VPN internet sağlayıcısının hangi sitelere girildiğini görmesini engelliyor, ancak Google kullanıcıyı IP adresinden değil hesap girişinden tanıyor. Gizli pencere ise bilgisayarda iz bırakmıyor, fakat aramalar yine Google’ın sunucularına ulaşıyor. Google’ın gizli modda veri topladığı gerekçesiyle ABD’de açılan dava, 2024’te şirketin bu kayıtların bir kısmını silmeyi kabul etmesiyle sonuçlanmıştı.

Uzmanlar daha güçlü bir koruma için Mullvad Browser gibi gizlilik odaklı tarayıcıların güvenilir bir VPN ile birlikte, hiçbir hesaba giriş yapmadan kullanılmasını; arama motoru olarak da Brave Search, DuckDuckGo veya Startpage gibi kayıt tutmayan servislerin tercih edilmesini öneriyor. Ücretsiz ve tanınmayan VPN uygulamalarının ise kullanıcı verilerini toplayıp satabileceği uyarısında bulunuluyor.

En büyük risk kilitlenmemiş ekran

Uzmanlara göre gündelik hayatta en sık yaşanan mahremiyet ihlali, kilitlenmemiş bir bilgisayarın başına başka birinin oturması ya da bilgisayarda unutulmuş uzaktan erişim programları üzerinden yapılan bağlantılar. Masadan kalkarken Windows + L tuşlarıyla ekranı kilitlemek, evdeki diğer kişilere ayrı ve yönetici olmayan bir hesap açmak, kullanılmayan uzaktan erişim programlarını kaldırmak ve “crack” programlardan uzak durmak, en etkili önlemler arasında gösteriliyor.

Format, arama geçmişi, VPN, gizli pencere ve güvenli tarayıcılar hakkında merak edilen soruları cevaplarıyla anlatan ayrıntılı rehbere buradan ulaşabilirsiniz.