Batı Sahra uğruna Gazze’yi sattı: İsrail ile tam teşekküllü normalleşme!

Fas yönetimi, Gazze’de işgalci İsrail tarafından yürütülen katliamlara ve insanlık dışı saldırılara karşı tavır almak bir yana, Tel Aviv ile diplomatik bağlarını derinleştirme yarışını sürdürüyor

İki ülke, diplomatik temsilciliklerini tam teşekküllü büyükelçilik seviyesine çıkarmak ve karşılıklı büyükelçi atamak üzere resmen anlaştı. İşgalci İsrail’in Filistin halkına yönelik saldırıları devam ederken alınan bu karar, New York’ta ABD’nin de dahil olduğu üçlü bir pazarlık masasının ardından duyuruldu.

16 Eylül’de New York’ta düzenlenen görüşmeye katil İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Sa’ar, Fas Dışişleri Bakanı Nasser Bourita ve ABD’nin Birleşmiş Milletler Büyükelçisi Mike Waltz katıldı. Görüşmenin ardından taraflar, ilişkilerin seviyesini yükseltmek ve büyükelçileri görevlendirmek üzere somut adımlar atılmasında mutabakata vardıklarını bildirdi.

Bununla birlikte, temsilcilikler henüz fiilen açılmış değil. Ortadaki durum, mevcut irtibat bürolarının büyükelçilik statüsüne dönüştürülmesi ve büyükelçi atanması yönündeki kararlılığı ifade ediyor. Dolayısıyla tablo, “büyükelçiliklerin fiilen açılmasından” ziyade “büyükelçilik seviyesine geçiş kararlılığı” olarak öne çıkıyor.

2020’deki ihanet süreci derinleşiyor

Atılan bu adım, 2020’de ABD’nin öncülüğünde başlatılan ve kamuoyunda “İbrahim Anlaşmaları” olarak bilinen normalleşme sürecinin devamı niteliğinde. BAE, Bahreyn ve Sudan ile birlikte İsrail ile el sıkışan Fas, bölgede yaşanan katliamlara rağmen bu süreci daha ileri bir diplomatik aşamaya taşımaktan çekinmiyor.

Washington yönetimi de bu ortaklığın tam merkezinde. Görüşmenin ABD BM Büyükelçisi Mike Waltz tarafından organize edilmesi, Beyaz Saray’ın İsrail’in Arap ve Müslüman çoğunluklu ülkelerle entegrasyonunu ne pahasına olursa olsun desteklemeye devam ettiğini kanıtlıyor.

Waltz, bu adımların güvenlik, ticaret ve bölgesel entegrasyon alanlarında ilişkileri pekiştirmesini beklediklerini açıkladı.

Ticari ortaklık da genişliyor

Anlaşmanın kapsamı yalnızca diplomatik temsil ile sınırlı kalmıyor. İsrail ve Fas, iki ülke arasındaki doğrudan hava hatlarının genişletilmesi konusunda da uzlaştı. Faslı havayolu şirketlerinin İsrail’e doğrudan uçuş başlatması veya var olan hatları yeniden aktif etmesi için çalışmalar yürütülüyor. Önümüzdeki aylarda karşılıklı üst düzey ziyaretlerin yapılması da planlar arasında.

Ekonomik boyutta ise karşılıklı yatırımların korunması ve çifte vergilendirmenin önlenmesi anlaşmalarının 2026 sonuna kadar tamamlanması hedefleniyor:

Söz konusu düzenlemelerle birlikte, işgalci rejim ile Rabat arasındaki ticari ve yatırım ilişkilerine hukuki bir zırh kazandırılması amaçlanıyor.

İlişkilerin arka planında Batı Sahra pazarlığı

Fas’ın katil İsrail ile kurduğu bu yakınlığın arkasında yatan en büyük etken Batı Sahra hesabı. 2020’deki normalleşme karşılığında ABD, Fas’ın Batı Sahra üzerindeki egemenlik iddiasını tanımıştı. İsrail de 2023 yılında aynı şekilde Fas’ın Batı Sahra üzerindeki egemenliğini tanıdığını duyurmuştu.

Rabat yönetimi, İsrail’in bu desteğini stratejik bir kazanım olarak görerek ikili ilişkileri katliamlara rağmen kesintisiz sürdürdü. Böylece 2020’de başlayan süreç; siyasi, ekonomik ve askeri iş birliğinin ardından bugün tam büyükelçilik düzeyine dayanmış oldu.

Fas yönetimi bir yandan İsrail ile ilişkilerini kurumsallaştırıp derinleştirirken, diğer yandan kağıt üzerinde ve resmi söylemlerde bağımsız Filistin devletini ve iki devletli çözümü desteklediğini iddia etmeye devam ediyor.

Ancak sahadaki gerçeklik, Rabat’ın diplomatik kanalları kapatmak veya işgal rejimine baskı uygulamak yerine, Gazze’deki insanlık dramına göz yumarak Tel Aviv ile olan ilişkilerini büyükelçilik seviyesine taşımayı tercih ettiğini net bir şekilde gösteriyor. New York’taki anlaşma hayata geçirildiğinde, temsilciliklerin büyükelçiliğe dönüşmesiyle bu ortaklıkta yeni bir dönem başlayacak.

Kaynak: Mira Haber