ABD’den İsrail ordusunda görev yapan vatandaşlarına özel haklar

ABD Kongresi’nde gündeme gelen yeni bir yasa teklifi, benzeri görülmemiş bir düzenlemeyi tartışmaya açtı

Tasarıya göre soykırımcı İsrail ordusunda görev yapan Amerikan vatandaşlarının, ABD ordusunda hizmet eden askerlerle aynı hukuki korumalardan yararlanması hedefleniyor. Yaklaşık 20 bin çifte vatandaşın bu düzenlemeden faydalanabileceği belirtilirken, bu adımın hiçbir yabancı ordu için daha önce düşünülmemiş olması dikkat çekiyor.

Temsilciler Meclisi Karar Tasarısı 8445 olarak bilinen teklif, Cumhuriyetçi vekiller Guy Reschenthaler ve Max Miller tarafından sunuldu. Tasarı, ABD yasalarının temel metinlerinden biri olan ABD Kanunları’nın 38. Başlığı üzerinde değişiklik yaparak, İsrail ordusunda görev yapan Amerikalıların hizmetini doğrudan ABD askeri hizmetiyle eşdeğer saymayı amaçlıyor.

Yabancı orduya ilk kez “ABD askeri” statüsü

Mevcut Amerikan hukukunda gazilere sağlanan ayrıcalıklar, yalnızca ABD ordusunda görev yapmış olma şartına bağlı. Ancak bu yeni düzenleme, bu temel ilkeyi açık biçimde esnetiyor. Tasarı kapsamında, Askerî Personel Sivil Haklar Koruma Yasası ve Üniformalı Hizmetler İstihdam ve Yeniden İşe Alım Hakları yasaları yabancı bir orduda görev yapan Amerikalılar için genişletiliyor.

Bu yasalar; aktif görevdeki askerlerin borç faizlerinin sınırlandırılmasını, tahliye ve haciz işlemlerinin durdurulmasını ve görev sonrası işlerine geri dönme haklarının korunmasını içeriyor. Eğer teklif yasalaşırsa, İsrail ordusundan dönen bir Amerikan vatandaşı, ABD’deki işvereninden eski işini talep edebilecek, konutuna yönelik haciz işlemlerini durdurabilecek ve borçlarında faiz indirimi gibi haklardan yararlanabilecek.

Tarihte benzeri olmayan bir ayrıcalık

ABD vatandaşlarının yabancı ordularda görev yapması yeni bir durum değil. Tarih boyunca Fransız Yabancı Lejyonu, Avustralya ve Yeni Zelanda orduları ya da son dönemde Ukrayna’daki uluslararası birlikler gibi birçok yapıda Amerikalılar yer aldı. Ancak ABD devleti, bu kişilerin kendi riskleriyle hareket ettiğini açıkça belirtmiş ve hiçbirine özel hukuki koruma sağlamamıştı.

Dışişleri Bakanlığı’nın yerleşik tutumu da yabancı bir orduda savaşan Amerikalıların ABD hükümetinden özel destek beklememesi yönünde.

Bu nedenle 8445 numaralı karar tasarısı, genel bir politika değişiminin parçası değil; yalnızca İsrail ordusu için hazırlanmış istisnai bir düzenleme olarak öne çıkıyor. Öte yandan İsrail ordusunda görev yapan personelin zaten maaş, konut desteği, eğitim hibeleri ve sağlık hizmetleri gibi haklardan faydalandığı biliniyor.

Buna rağmen tasarı, ABD’deki işverenlerin, bankaların ve mahkemelerin bu hizmeti ABD ordusuna yapılmış gibi değerlendirmesini talep ediyor.

Kamuoyu ters yönde ilerliyor

Yasa teklifinin gündeme geldiği dönemde Amerikan kamuoyundaki eğilim ise farklı bir tablo çiziyor. Pew Araştırma Merkezi tarafından yayımlanan son ankete göre, Amerikalıların yüzde 60’ı İsrail hakkında olumsuz görüşe sahip. Bu oran, 2022’ye kıyasla yaklaşık 20 puanlık bir artış anlamına geliyor.

“Çok olumsuz” görüş bildirenlerin oranının ise aynı dönemde üç katına çıktığı belirtiliyor.

Demokrat seçmenler ve bu partiye yakın bağımsızlar arasında olumsuz bakış yüzde 80’e ulaşırken, yasa teklifini destekleyen Cumhuriyetçi tabanın genç kesiminde bile dikkat çekici bir değişim gözleniyor. 18-49 yaş arası Cumhuriyetçilerin yüzde 57’si İsrail’e olumsuz yaklaşıyor.

Eleştiriler ise daha temel bir noktaya işaret ediyor: ABD’de gazilere sağlanan haklar, “ülkeye hizmet edenin ülke tarafından korunması” ilkesine dayanıyordu. Ancak bu düzenleme, bu bağı koparıyor ve hizmetin kime yapıldığından çok, hangi ülke adına yapıldığını esas alıyor. Tartışmalı tasarı şu anda Temsilciler Meclisi Gaziler İşleri Komitesi’nin gündeminde bulunuyor.

Kaynak: Mira Haber, MEMO