15 yaş altına sosyal medya yasaklandı: TC kimlikli giriş sistemi nasıl olacak?

Meclis’ten geçen ve doğum izinlerinden çocukların dijital dünyadaki varlığına kadar geniş bir alanı kapsayan düzenleme yasalaştı

Dün akşam saatlerinde meclisten geçen yeni yasayla birlikte, hem doğum izni hem de çocukların sosyal medyaya erişimi konusunda düzenlemeler getirildi. Resmi Gazete’de yayımlanmasının ardından yürürlüğe girecek kanun, özellikle 15 yaş altına sosyal medya kapısını kapatan hükümleriyle dikkat çekiyor.

Sosyal ağ sağlayıcıları artık 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet veremeyecek; yaş doğrulama sistemleri kurmak ve bu konuda somut önlemler almak zorunda kalacak.

15 yaş üstü kullanıcılar için ise ayrıştırılmış hizmet modeli devreye girecek. Platformlar, aldıkları tüm tedbirleri kamuoyuna açık biçimde internet sitelerinde yayımlamakla yükümlü olacak. Bu kapsamda YouTube Türkiye, gerekirse 15 yaş altı hesapların tamamen kapatılabileceğini duyurdu.

Yeni yasa, ebeveynleri de doğrudan sürece dahil ediyor. Sosyal medya ve oyun platformları; hesap denetimi, harcamaların ebeveyn onayına bağlanması ve kullanım süresinin sınırlandırılması gibi araçları sunmak zorunda bırakıldı.

Bununla birlikte, çocukları hedef alan aldatıcı reklamların önüne geçilmesi için de ek yükümlülükler getirildi.

“Dünyada ilk”: TC kimlikli giriş sistemi

Adalet Bakanı Akın Gürlek’in açıklamalarına göre, hazırlık aşamasındaki taslakla sosyal medya platformlarına erişimde e-Devlet üzerinden kimlik doğrulaması yapılması planlanıyor. Instagram, YouTube, TikTok ve X gibi platformlara girişte uygulanması öngörülen bu sistemin “dünyada bir ilk” olacağı ifade edilirken, büyük teknoloji şirketlerinden henüz olumlu bir geri dönüş alınabilmiş değil.

Akın Gürlek’in ifadeleri şu şekilde:

CHP kanadı ise Meclis görüşmeleri sırasında yaptığı çıkışta, düzenlemenin yalnızca çocukları değil milyonlarca yetişkini de doğrudan etkileyeceğini belirtti. Zira yeni yaş doğrulama mekanizmaları fiilen herkesin kimliğini beyan etmesini zorunlu hale getirecek.

Bu durum anonimliği tamamen ortadan kaldırmak ile birlikte, e-Devlet entegrasyonu üzerinden sosyal medya hesaplarının kimlik bilgileriyle eşleştirilmesinin ciddi veri güvenliği riskleri doğuracağı gibi ihtimaller de tartışılmakta.

Oyunlara yaş sınırı zorunlaması

Yasa, oyun sektörünü de doğrudan hedef alıyor. “Oyun”, “oyun geliştirici” ve “oyun platformu” gibi kavramlar ilk kez açık şekilde tanımlanırken, derecelendirilmemiş oyunların en yüksek yaş grubuna göre sınıflandırılması zorunlu hale getirildi. Uygunsuz içerikler platformlardan kaldırılacak; Türkiye’den günlük erişimi 100 bini aşan yurt dışı merkezli oyun platformları ise artık Türkiye’de temsilci bulundurmak zorunda olacak.

Sosyal ağ sağlayıcılarına getirilen yaptırımlar ise oldukça ağır. Türkiye’den günlük erişimi 10 milyonu geçen platformlar, acil durumlarda verilen içerik kaldırma veya erişim engelleme kararlarını en geç bir saat içinde uygulamak zorunda kalacak. Bu yükümlülüklerin 30 gün içinde yerine getirilmemesi halinde Türkiye’de yeni reklam almaları yasaklanabilecek.

Üç ayın sonunda hâlâ uyum sağlanmazsa bant genişliği önce yüzde 50, ardından yüzde 90’a kadar daraltılabilecek.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş ise düzenlemenin ardından yaptığı açıklamada, yasaya destek veren milletvekillerine teşekkür ederek, “Aile ve Nüfus On Yılı hedeflerimiz doğrultusunda ülkemizi daha ileri taşıyacak bir adım attık” ifadelerini kullandı.

Memurların doğum izinlerinde düzenleme

Düzenlemeyle kadın memurlar için doğum izni köklü biçimde genişletildi. Bundan sonra doğumdan önce sekiz, doğumdan sonra 16 hafta olmak üzere toplamda 24 haftalık analık izni öngörülürken, sağlık raporuyla çalışabileceğini belgeleyenler, doğum öncesi izinlerinin bir kısmını doğum sonrasına aktarabilecek.

Bazı durumlarda doğum öncesi izin süresi, talep halinde iki haftaya kadar düşürülebilecek. Ayrıca annelerle birlikte babaların da babalık izni 5’ten 10 güne çıkarıldı.

“Koruyucu aile” teşviki

Düzenleme sadece dijital alanla sınırlı değil. Koruyucu aile sistemini teşvik etmek amacıyla devlet memurlarına yeni haklar tanındı. Bir veya daha fazla çocuğa koruyucu aile olan memurlara, çocuğun tesliminden itibaren 10 gün izin verilecek. Sosyal güvencesi olmayan koruyucu ailelerin sigorta primlerinin bir kısmı devlet tarafından karşılanacak; eşlerden birinin ay içinde 30 günden az çalışması durumunda bu destek devreye girecek ve eşin vefatı halinde de kesilmeyecek.

Sosyal ve ekonomik destek mekanizmalarında da sınırlar yeniden çizildi. Çocukların aileleri yanında desteklenmesine yönelik ödemeler, en yüksek devlet memuru aylığıyla sınırlandırılırken, bu yardımların süresi iki yıla kadar uzatılabilecek. Geçici destekler ise yılda en fazla iki kez sağlanabilecek.

Destek miktarı çocuğun yaşı ve eğitim durumuna göre belirlenecek; 18 yaşına kadar devam edecek. Ancak koruma kararı sona eren ya da destek alırken reşit olup örgün yükseköğretime kesintisiz devam eden gençler için bu süre 25 yaşına kadar uzayacak.

Kaynak: Mira Haber