28 Şubat zihniyetinden “yasak” taktiği: Medyaya karartma

Azerbaycan’da başörtülü kız öğrencilerin okullara alınmamasına karşı başlayan protestolar büyürken, 37 kişinin gözaltına alındığı bildirildi

Azerbaycan’da devlet okullarında başörtüsü takan kız öğrencilerin ve öğretmenlerin derslere alınmaması, ülke genelinde tepkilere ve protestolara yol açtı. Başkent Bakü başta olmak üzere farklı bölgelerde öğrenciler ve aileler, dini kıyafetleri nedeniyle eğitim haklarının engellenmesine karşı seslerini yükseltirken, İçişleri Bakanlığının protestolarla bağlantılı 37 kişinin gözaltına alındığını açıklaması gerilimi daha da artırdı.

Eylemlerin ardından Instagram, TikTok ve Facebook gibi sosyal medya platformlarına erişimde sorunlar yaşandığı bildirildi.

Yaşananlar, Azerbaycan’da başörtüsü tartışmasını yalnızca okul kıyafetleri meselesi olmaktan çıkardı. Öğrencilerin eğitim hakkı, kadınların dini özgürlükleri ve devletin laiklik anlayışının sınırları ülke gündeminin merkezine yerleşti.

Başörtülüler okul kapılarından geri çevriliyor

Tartışmaların arka planında, Azerbaycan Bakanlar Kurulunun 21 Eylül 2026’da aldığı 309 sayılı kararla öğrenci kıyafetlerine ilişkin düzenlemelerde yaptığı değişiklik bulunuyor. Düzenlemede başörtüsü açıkça yasaklanmamasına rağmen çeşitli okullarda başörtülü kız öğrencilerin sınıflara alınmadığı bildirildi.

Bakü’deki 322 numaralı okulda öğrenciler, başörtülü arkadaşlarının derslere alınmasını talep ederek okul önünde toplandı. Başkentin 69 numaralı okulunda da öğrencilerin başörtülü arkadaşlarıyla dayanışma amacıyla derslere girmediği aktarıldı. Masallı ve Celilabad bölgelerinden gelen haberlerde de benzer uygulamalara ilişkin görüntüler yayımlandı.

Bazı öğrencilerin okul dışında oturarak kitaplarını açıp ders çalışması, yaşanan mağduriyetin sembollerinden biri hâline geldi. Eğitim görmek isteyen çocukların okul kapılarında engelle karşılaşması, düzenlemenin nasıl uygulandığına yönelik tartışmaları büyüttü.

Üstelik yönetmelik metninde başörtüsünün açıkça yasaklanmamış olması, uygulamanın hukuki dayanağına ilişkin soruları beraberinde getirdi. Zira başörtüsünün doğrudan yasaklanmadığı bir düzenleme üzerinden öğrencilerin sınıflara alınmaması daha büyük bir tepki doğurdu.

37 kişi gözaltında

Azerbaycan İçişleri Bakanlığı, protestolarla bağlantılı olaylar nedeniyle Bakü’de 37 kişinin gözaltına alındığını duyurdu. Haberlerde aktarılan açıklamaya göre, olaylarla ilgili Ceza Kanunu’nun 233. maddesi kapsamında soruşturma başlatıldı.

Yetkililer, gözaltına alınan kişileri eğitim çalışanlarıyla çatışma çıkarmak, eğitim kurumlarına zarar vermek ve okul faaliyetleriyle ulaşımı engellemeye çalışmakla suçladı. Bakanlık, müdahaleleri öğrencilerin ve öğretmenlerin güvenliğini sağlama gerekçesiyle savundu.

Ancak kamuoyuna yansıyan bilgilerde, hangi şüphelinin hangi somut eylemle suçlandığı ve iddia edilen zararların nerede meydana geldiği ayrıntılı biçimde açıklanmadı.

Bununla birlikte, dini kıyafetleri nedeniyle eğitimden dışlandıklarını düşünen öğrencilerin ve ailelerin karşı karşıya kaldığı ceza soruşturması, protestolara katılımın sonuçlarına ilişkin kaygıları da artırdı.

Şimdi de öğretmenler hedefte

Başörtüsü tartışması öğrencilerle sınırlı kalmadı. Öğretmenlerin kıyafetlerine ilişkin yeni kuralların ardından başörtülü kadın eğitimciler de baskıyla karşı karşıya kaldıklarını bildirdi.

Abzas Media‘ya konuşan ve isminin açıklanmasını istemeyen bir öğretmen, Bakü’nün Bayıl bölgesindeki okullarda görev yapan başörtülü öğretmenlere 9 Ekim’den itibaren başörtülerini çıkarmaları veya işe gelmemeleri yönünde talimat verildiğini öne sürdü. Haberde üç öğretmenin eve gönderildiği, bir öğretmenin ise işten ayrıldığı belirtildi.

Bakü’deki 97 numaralı okulda çalıştığını söyleyen Nermine İsmayıl da okul yönetiminin kendisini başörtüsüyle okula alınmayacağı konusunda uyardığını anlattı. İsmayıl, uygulamanın hukuki dayanağını gösteren resmî belge talep etti.

Bu anlatımlar bütün okullarda aynı uygulamanın yürürlükte olduğunu kanıtlamasa da başörtülü kadınların eğitim kurumlarında çalışma haklarına ilişkin ciddi soru işaretleri doğuruyor. Bir tarafta eğitim görmek isteyen kız çocukları, diğer tarafta mesleklerini sürdürmek isteyen kadın öğretmenler bulunuyor.

Sosyal medyaya erişim sorunları

12 Ekim’de Azerbaycan’daki kullanıcılar Instagram ve TikTok başta olmak üzere çeşitli sosyal medya platformlarına erişmekte güçlük çektiklerini bildirdi. Facebook’a erişim konusunda da sorunlar yaşandığı aktarıldı. Kullanıcılar, paylaşımların açılmadığını, akışların yenilenmediğini ve bazı içeriklerin yüklenmediğini belirtti.

Sosyal medya, başörtülü öğrencilerin okul kapılarında karşılaştıkları uygulamaların duyurulmasında, protesto görüntülerinin paylaşılmasında ve dayanışma çağrılarının yayılmasında önemli bir rol oynuyordu. Bu nedenle erişim sorunları, yaşananların kamuoyuna ulaşmasını da engelliyor.

Rejimin gerekçesi: Laiklik!

Azerbaycan yönetiminin yaklaşımının merkezinde laik eğitim ilkesi ve okullarda ortak kıyafet standardı bulunuyor. Düzenleme, öğrenci üniformalarının bütünlüğünü bozan ve sözde laiklik ilkesine aykırı değerlendirilen ek kıyafetleri sınırlandırıyor. Ancak başörtüsünün metinde açıkça yasaklanmamış olması, sahadaki uygulamanın hangi hukuki hükme dayandırıldığı sorusunu gündemde tutuyor.

Kaynak: Mira Haber