Trump Çin’e gidiyor: Masada İran var!

ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping arasında bu hafta Pekin’de yeni bir zirve gerçekleşecek

Trump’ın çarşamba günü başlayacak iki günlük Çin ziyareti, 2017’den bu yana Pekin’e yaptığı ilk resmi seyahat olacak. Bu ziyaretin zamanlaması hakkında, Beyaz Saray’ın, İran’a yönelik ABD-İsrail saldırılarının ardından oluşan uluslararası baskıyı hafifletmek ve ekonomik cephede yeni bir denge kurmak için Pekin’den “sonuç” çıkarmaya çalıştığı yorumları yapılıyor.

İran savaşı, Tayvan gerilimi, yapay zekâ rekabeti, ticaret savaşları ve kritik maden krizinin gölgesinde yapılacak temaslar, Washington ile Pekin arasındaki hesaplaşmanın artık ekonomik sınırları aştığını gösteriyor.

Reuters’a konuşan ABD’li yetkililere göre görüşmelerin merkezinde İran olacak. Buna göre Washington yönetimi, Çin’in Tahran üzerindeki ekonomik etkisini kullanarak İran’ı ABD ile anlaşmaya zorlamasını istiyor. Çünkü Çin hâlâ İran petrolünün en büyük müşterilerinden biri konumunda.

ABD tarafı ayrıca Pekin’in Rusya ve İran’a sağladığı ekonomik destek ile “çift kullanımlı” teknoloji transferlerinden ciddi rahatsızlık duyuyor.

Çin ABD’den satın mı alacak?

Zirvede yalnızca savaş ve diplomasi değil, küresel ekonomiyi doğrudan etkileyecek dev anlaşmalar da masada olacak. Çin’in Boeing uçakları, Amerikan tarım ürünleri ve enerji ithalatı konusunda yeni alım açıklamaları yapması bekleniyor.

Ayrıca iki ülke arasında “Ticaret Kurulu” ve “Yatırım Kurulu” benzeri yeni mekanizmaların kurulması gündemde. Bunun yanında, Çin’den ABD’ye nadir toprak elementleri akışını sağlayan kritik anlaşmanın uzatılması da görüşülecek.

Ancak asıl dikkat çeken nokta, Washington’ın bu görüşmelere önceki yıllara göre daha kırılgan bir pozisyonda girmesi oldu. Çin, küresel nadir toprak elementleri tedarik zincirinin büyük bölümünü kontrol ediyor ve bu durum Amerikan savunma sanayiinden teknoloji üretimine kadar birçok sektörü doğrudan etkiliyor. İran savaşı sonrası artan maliyetler ve içeride Trump’ın gümrük tarifelerine yönelik hukuki darbeler de Beyaz Saray’ın elini zayıflatmış durumda.

Tayvan konusu ne olacak?

Görüşmelerin en sert başlıklarından biri ise Tayvan olacak. Pekin yönetimi, ABD’nin Tayvan’a verdiği askeri destekten öfke duyuyor. Son yıllarda Çin ordusunun ada çevresindeki askeri baskıyı ciddi şekilde artırması, bölgede sıcak çatışma ihtimalini yeniden gündeme taşımıştı.

Buna rağmen ABD’li yetkililer, Washington’ın Tayvan politikasında geri adım atmayacağını açık şekilde ilan etti.

Zirvede ilk kez liderler seviyesinde ele alınacak başlıklardan biri de yapay zekâ yarışı olacak. ABD yönetimi, Çin’in geliştirdiği ileri düzey yapay zeka modellerinin askeri ve stratejik sonuçlarından giderek daha fazla endişe duyuyor. Washington’ın, Pekin ile doğrudan bir “AI iletişim hattı” kurmak istediği belirtiliyor.

Kaynaklara göre Amerikalı yetkililer, kontrolsüz teknoloji rekabetinin gelecekte büyük krizlere yol açabileceği görüşünde.

Trump’ın heyetinde büyük Amerikan teknoloji şirketlerinin üst düzey isimlerinin yer alması da dikkat çekti. Teknoloji savaşının artık diplomatik görüşmelerin merkezine oturduğu yorumları yapılırken, özellikle çip ambargoları ve Çin’in teknoloji yükselişi konusunda perde arkasında sert pazarlıkların yürütüleceği belirtiliyor.

Nükleer silahlar da gündemde olacak ancak burada ciddi bir ilerleme beklenmiyor. ABD uzun süredir Çin’i nükleer silah kontrol görüşmelerine çekmeye çalışsa da Pekin yönetimi, mevcut cephaneliğini tartışmaya yanaşmıyor.

Kaynak: Mira Haber