ABD, AB ve Yunanistan memnun.. Heybeliada Ruhban Okulu açılıyor!

54 yıldır kapalı olan Heybeliada Ruhban Okulu’nun yeniden açılma kararı tepkileri beraberinde getirdi 

Fener Rum Patriği Bartholomeos’un yaptığı açıklamaya göre okul, Ruhban okulu Eylül 2026’da yeniden kapılarını açacak. Yıllardır diplomatik pazarlıkların, uluslararası baskıların ve iç siyasi tartışmaların merkezinde duran okulun yeniden faaliyete geçmesi, Batı’yla yürütülen yeni diplomatik denklemlerin bir sonucu olarak değerlendiriliyor.

1844 yılında kurulan ve Ortodoksların en önemli din adamı yetiştirme merkezlerinden biri kabul edilen Heybeliada Ruhban Okulu, 1971’de Anayasa Mahkemesi’nin özel yükseköğretim kurumlarına ilişkin kararı sonrası kapatılmıştı. O tarihten bu yana yeniden açılması için özellikle ABD, Avrupa Birliği ve Yunanistan tarafından Ankara’ya yoğun baskı uygulanıyordu.

Konu neredeyse her yıl ABD Dışişleri raporlarında ve Avrupa Parlamentosu belgelerinde “din özgürlüğü” başlığı altında Türkiye’nin önüne koyuldu. 

ABD açılmasını istiyordu

Sürecin perde arkasında ise dikkat çekici diplomatik temaslar bulunuyor. ABD’nin Ankara Büyükelçisi ve aynı zamanda Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack’ın aylar önce yaptığı “Ruhban Okulu Eylül ayında açılacak” açıklaması, Washington’un süreci yakından takip ettiğini göstermişti.

Ardından Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Donald Trump arasında Beyaz Sarayı’nda yapılan görüşmede konunun ele alındığı ortaya çıktı. Erdoğan’ın “Üzerimize düşeni yapmaya hazırız” mesajı verdiği, Trump’ın ise karardan memnuniyet duyduğunu ifade ettiği aktarılmıştı.

Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin’in geçtiğimiz yıl okulu ziyaret ederek “açık olmasını arzu ederim” sözlerini kullanması da Ankara’da hazırlık yapıldığı yorumlarını güçlendirdi. Kulislere göre hükümet, okulun yeniden açılması için farklı hukuki modeller üzerinde çalışıyor.

Vakıf üniversitesi formülü, devlet üniversitesine bağlı özel enstitü modeli veya doğrudan MEB çatısı altında faaliyet yürütülmesi gibi seçeneklerin değerlendirildiği belirtiliyor. Ancak okulun hangi statüyle faaliyet göstereceği hâlâ netleşmiş değil.

Yunanistan’dan memnuniyet mesajı

Yunanistan cephesinde ise gelişme büyük memnuniyetle karşılandı. Yunanistan Başbakanı Kyriakos Mitsotakis, kararı “tarihi adım” olarak nitelendirirken, Fener Rum Patrikhanesi çevreleri açılışı Ortodoks dünyası açısından “yeni dönemin başlangıcı” şeklinde yorumladı. Patrik Bartholomeos’un “görkemli bir tören” vurgusu yapması da dikkat çekti.

Ancak karar Türkiye içinde yeni tartışmaları da beraberinde getirdi. Özellikle ulusalcı ve milliyetçi çevreler, okulun yeniden açılmasının yalnızca dini eğitim meselesi olmadığını savunuyor. Eleştirilerin merkezinde patrikhanenin “ekümenik” statü arayışı ve İstanbul’da uluslararası etkisi giderek büyüyen bir dini yapı oluşacağı iddiası yer alıyor. Bazı çevreler ise sürecin Batı’yla yürütülen diplomatik pazarlıkların parçası olduğunu belirtiyor.

“Karşılıklılık ilkesi” yok sayılıyor 

Öte yandan Heybeliada Ruhban Okulu’nun yeniden açılması tartışmalarında en çok dikkat çekilen konu, “karşılıklılık ilkesi” oluyor. Türkiye’de Rum Ortodoks azınlığa yönelik adımlar atılırken, Batı Trakya Türklerinin eğitim, müftülük ve kimlik hakları konusunda Yunanistan’ın aynı ölçüde somut iyileştirmeler yapmaması eleştiri konusu oluyor. Bu nedenle kamuoyunda, Ankara’nın attığı adımlara karşı Atina’nın hangi iyi niyet adımını attığı sorusu sıkça gündeme geliyor.

Tartışmanın bir diğer boyutu ise denetim meselesi. Devletin egemenliği ve güvenliği açısından, İslamiyet dışı tüm dini eğitim kurumlarının sıkı denetim altında faaliyet göstermesi gerektiği savunuluyor. İleride Türkiye aleyhine faaliyet gösterebilecek yapıların oluşma ihtimaline karşı daha dikkatli olunması gerekiyor.

Kaynak: Mira Haber