Afganistan’da dikkat çekici yasalar: Tebliğcilerin Hanefi olması zorunlu

Afganistan İslam Emirliği’ndeki Taliban yönetimi, ülkedeki din işleriyle ilgili kapsamlı bir düzenlemeyi yürürlüğe koydu

Afganistan İslam Emirliği lideri Hibatullah Akhundzada tarafından onaylanan ve resmi gazetede yayımlanan yeni “Vaizler Kanunu”, vaaz faaliyetlerini ayrıntılı biçimde tanımlayan 17 maddelik bir çerçeve sunuyor. Düzenleme, yalnızca vaaz verecek kişilerin kimliğini değil, aynı zamanda neyi nasıl anlatacaklarını da belirleyerek, dini alanı doğrudan merkezi otoritenin denetimine bağlıyor.

Yeni yasaya göre, vaaz verecek kişilerin Hanefi mezhebine mensup olması zorunlu hale getirildi. Bu şart, ülkedeki diğer dini yorum ve mezheplerin kamusal dini alandaki etkisini fiilen sınırlandıran bir adım olarak öne çıkıyor.

Vaizlerin aktaracağı dini içeriklerin de Hanefi fıkhı çerçevesinde olması gerektiği açıkça belirtilirken, farklı yorumların veya alternatif dini yaklaşımların vaazlarda yer bulmasının önüne geçiliyor.

Cihadın faziletine teşvik

Düzenleme, içerik denetimi açısından da dikkat çekici hükümler içeriyor. Vaizlerin konuşmalarında İslam’ın hükümlerini anlatmaları zorunlu tutulurken, özellikle “cihadın faziletlerinin” anlatılması ve buna teşvik edilmesi açık bir madde olarak kanunda yer alıyor. Bununla birlikte, ihtilaflı dini meselelerin gündeme getirilmemesi istenerek, mezhepler arası tartışmaların ve farklı görüşlerin kamuya açık şekilde dile getirilmesi sınırlandırılıyor.

Bu yaklaşım, dini tartışmayı teşvik etmek yerine belirlenmiş bir çerçevede tek yönlü bir anlatıyı öne çıkarıyor.

Yasa yalnızca içerikle sınırlı kalmıyor; vaazın yöntemine dair de hükümler getiriyor. Vaazların camilerde, dini toplantılarda veya medya araçları üzerinden yapılabileceği belirtilirken, içeriklerde canlı varlık tasvirlerinden kaçınılması gerektiği ifade ediliyor. Böylece dini anlatımın hem biçimi hem de sunum araçları belirli kurallara bağlanmış oluyor.

Uygulamanın denetimi ise doğrudan İyiliği Emretme ve Kötülükten Sakındırma Bakanlığı’na verildi. Bu kurum, toplumsal ve dini kuralların uygulanmasında merkezi rol oynuyor. Yeni düzenleme ile birlikte vaizlerin faaliyetleri de bu yapının gözetimi altına alınarak, bağımsız dini anlatım alanı büyük ölçüde ortadan kaldırılıyor.

Vaaz faaliyetleri kamulaştırıldı

Peştuca yayımlanan yerel kaynaklar ve bölgesel medya analizleri, söz konusu düzenlemeyi daha geniş bir dönüşüm sürecinin parçası olarak değerlendiriyor. Buna göre Taliban yönetimi, 2021’de yeniden iktidara gelmesinden bu yana yalnızca güvenlik ve siyasi yapıyı değil, aynı zamanda dini hayatı da sistematik biçimde yeniden yapılandırmaya çalışıyor. Vaaz faaliyetlerinin kurumsallaştırılması, bu sürecin en somut adımlarından biri olarak görülüyor.

Sonuç olarak yeni “Vaizler Kanunu”, Afganistan’da dini alanın bireysel ve çoğulcu yapısından uzaklaştırılarak merkezi bir otoriteye bağlanmasını öngörüyor. Mezhebi tekleştirme, vaaz içeriklerini yönlendirme ve dini söylemi doğrudan denetleme gibi unsurları bir araya getiren bu düzenleme, ülkede dini hayatın geleceğine dair önemli tartışmaları da beraberinde getiriyor.

Kaynak: Mira Haber