“İran savaşı, Sudan’ın ‘ölüm fermanını’ verdi”: Halk bir öğün yemeğe muhtaç!

Sudan’daki savaşın ortasında milyonlarca sivil için hayati bir destek sağlayan topluluk mutfaklarının neredeyse yarısı, son altı ayda finansman ve destek eksikliği nedeniyle kapandı

Yıllardır BAE destekli işgalci milisler tarafından soykırıma uğrayan Sudan halkı, tüm bunların yanı sıra açlıkla boğuşurken halkın tek umudu olan topluluk mutfakları da kapanıyor. Islamic Relief (İslami Yardım Örgütü) tarafından yayımlanan araştırmaya göre, uluslararası desteğin yetersizliği ve ABD-İsrail-İran arasındaki savaşın küresel tedarik zincirlerini etkilemesi bu çöküşü hızlandırdı.

Yerel dayanışma grupları tarafından işletilen ve “takaaya” olarak bilinen bu mutfaklar, Sudan’daki savaş boyunca milyonlarca insan için son sığınak niteliğindeydi. Altı eyalette 844 mutfağın incelendiği araştırmada, bunların 354’ünün, yani yüzde 42’sinin, malzeme ve finansman yetersizliği nedeniyle faaliyetlerini durdurduğu tespit edildi.

Nüfusun neredeyse yarısı aç

Ülkede 21 milyondan fazla insanın, yani nüfusun yaklaşık yüzde 45’inin, zorunlu göçler, tarım alanlarına yönelik saldırılar ve ticaret yollarının kesintiye uğraması nedeniyle ciddi gıda sıkıntısı yaşadığı belirtildi. Son bir ayda ABD-İsrail ile İran arasında yaşanan savaşın küresel tedarik hatlarını aksattığı, yakıt fiyatlarının kısa sürede yüzde 187 arttığı ve bunun da topluluk mutfakları üzerindeki baskıyı hiç olmadığı kadar artırdığı ifade edildi.

Uluslararası Kızılhaç Komitesi verilerine göre Sudan’da kayıp kişi sayısı 11 bini aşarken, bu rakam son bir yılda yüzde 40 artış gösterdi. Aynı kaynak, 11 milyondan fazla insanın yerinden edildiğini, bunların 4 milyonunun ülke dışına kaçtığını ve binlerce kişinin hayatını kaybettiğini bildirdi.

Savaş, Nisan 2023’te Sudan Silahlı Kuvvetleri ile Hızlı Destek Kuvvetleri arasında patlak verdi. Çatışmaların üçüncü yılına girilirken, tarafların davet edilmediği Berlin’deki uluslararası toplantıda Almanya, Avrupa Birliği, Fransa, İngiltere, ABD ve Afrika Birliği temsilcilerinin krizi ele alması planlanıyor.

Sahada ise durum giderek ağırlaşıyor. Batı Darfur’un büyük bölümü Hızlı Destek Kuvvetleri kontrolündeyken, ülkenin geri kalanının büyük kısmı Sudan Silahlı Kuvvetleri ve müttefiklerinin elinde bulunuyor. Tarafların her biri bölgesel ve uluslararası destek alırken, bu durum çatışmayı daha da derinleştiriyor.

Halkın çoğunluğu mutfaklara muhtaç

Topluluk mutfakları çoğunlukla camilerde, evlerde veya yerel merkezlerde kuruluyor ve Sudan’daki insani yardımın omurgasını oluşturan yerel dayanışma ağlarıyla birlikte çalışıyor. Bu ağlar, savaşın etkilerini hafifletmede kritik rol oynasa da, uluslararası fonlara erişimlerinin son derece sınırlı olduğu vurgulanıyor.

ABD’de Trump yönetimi altındaki USAID bütçesinin kesilmesiyle de bu gruplara sağlanan destek tamamen durmuş oldu. Artan enflasyon ve ekonomik kriz ise bir öğün yemeğin maliyetini iki katına çıkararak mutfakların sürdürülebilirliğini daha da zorlaştırdı.

Sahadan aktarılan bilgilere göre birçok mutfak günlük binlerce kişiye yemek sağlarken, finansmanın kesilmesiyle faaliyetlerini askıya almak zorunda kaldı. Bazı bölgelerde ise yalnızca bir öğünün maliyeti 5 dolardan yaklaşık 12 dolara yükseldi.

Gönüllülerle ayakta duruyorlar

Bölgelere göre durum farklılık gösterse de tablo genel olarak ağır. Kuzey Darfur’da mutfakların yüzde 57’si kapanırken, görece daha sakin olan Port Sudan’da bile mutfakların büyük bölümü faaliyetlerini durdurdu. Buna karşılık bazı çatışma bölgelerinde gönüllülerin çabasıyla mutfakların açık tutulmaya çalışıldığı bildirildi.

Birleşmiş Milletler öncülüğünde 2026 yılı için yapılan insani yardım çağrısının ise yalnızca yüzde 16’sının karşılanabildiği, geçen yıl bu oranın yüzde 40’ın altında kaldığı belirtildi.

Islamic Relief yetkilileri, bu mutfakların kapanmasının binlerce aile için “ölüm fermanı” anlamına geldiğini ifade ederek, uluslararası toplumun desteğini acilen artırması gerektiğini vurguladı.

Kaynak: Mira Haber, MEE